Sầu riêng tiếp tục tạo động lực tăng trưởng

Xuất khẩu rau quả tiếp tục là điểm sáng của ngành nông nghiệp trong 10 tháng năm 2026. Theo số liệu cập nhật của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong tháng 10, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt hơn 1 tỷ USD, đưa tổng giá trị xuất khẩu rau quả 10 tháng lên trên 8,27 tỷ USD, tăng 17,2% so với cùng kỳ năm trước. Với kết quả này, ngành rau quả đang tiến gần mục tiêu xuất khẩu 9,5–10 tỷ USD trong cả năm.

Đáng chú ý, năm 2026 ghi nhận chuỗi 4 tháng liên tiếp kim ngạch xuất khẩu rau quả vượt 1 tỷ USD mỗi tháng. Sầu riêng tiếp tục là mặt hàng đóng góp quan trọng vào mức tăng trưởng, trong đó nguồn cung từ Tây Nguyên vào cuối vụ, khoảng tháng 9 và tháng 10, góp phần duy trì lượng hàng xuất khẩu.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam nhận định, triển vọng xuất khẩu những tháng cuối năm còn được hỗ trợ bởi nhu cầu tiêu dùng tăng tại các thị trường lớn như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, châu Âu và Mỹ trong dịp lễ, Tết. Bên cạnh sầu riêng, các mặt hàng như thanh long, dừa, chanh leo, bưởi, xoài và sản phẩm chế biến có thể tiếp tục đóng góp vào kim ngạch xuất khẩu.

Tuy nhiên, mức độ phụ thuộc vào một số mặt hàng chủ lực cũng đặt ra yêu cầu đa dạng hóa sản phẩm và thị trường. Diễn biến xuất khẩu không thể chỉ dựa vào lợi thế mùa vụ hay nhu cầu tăng trong ngắn hạn, mà cần được bảo đảm bằng nguồn cung ổn định, chất lượng đồng đều và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn của từng thị trường.

Nâng chất lượng vùng nguyên liệu, tăng sức cạnh tranh

Theo ông Phạm Quốc Liêm, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Tổng Giám đốc Unifarm, để duy trì đà tăng trưởng, ngành rau quả cần phát triển thêm những ngành hàng có kim ngạch xuất khẩu đạt tỷ USD. Lợi thế cạnh tranh không chỉ đến từ mở rộng diện tích sản xuất, mà quan trọng hơn là lựa chọn giống phù hợp, xây dựng chuỗi liên kết bền vững và đầu tư hạ tầng sản xuất, bảo quản sau thu hoạch.

Ông Liêm cho rằng, việc mở rộng quy mô cần đi cùng ứng dụng khoa học, công nghệ và nâng cao năng lực của các chủ thể trong chuỗi sản xuất. Doanh nghiệp cần phát huy vai trò dẫn dắt, đồng thời chuyển giao năng lực tổ chức sản xuất, kỹ thuật và tiêu chuẩn chất lượng cho hợp tác xã, nông dân. Khi những yêu cầu này được thực hiện đồng bộ, ngành rau quả mới có thể nâng giá trị xuất khẩu và cải thiện thu nhập cho người sản xuất.

Thực tế tại một số doanh nghiệp cho thấy, đầu tư vào giống và công nghệ đang mở ra dư địa nâng giá trị sản phẩm. Tại Hội nghị với chủ đề “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành Nông nghiệp và Môi trường” tại miền Bắc, ông Đinh Cao Khuê, Chủ tịch Công ty cổ phần Thực phẩm Xuất khẩu Đồng Giao (DOVECO), cho biết doanh nghiệp đã chú trọng phát triển giống chanh leo, kiểm soát dịch bệnh và mở rộng thị trường xuất khẩu. Với cây dứa, việc lựa chọn giống phù hợp cũng có thể tạo khác biệt đáng kể về năng suất và giá trị thương phẩm. Đây là những kinh nghiệm cho thấy phát triển vùng nguyên liệu cần bắt đầu từ chất lượng giống, quy trình canh tác và yêu cầu của thị trường đầu ra.

Theo ông Khuê, mục tiêu nâng kim ngạch xuất khẩu rau quả lên 20 tỷ USD có cơ sở, nhưng cần tháo gỡ những điểm nghẽn về giống, vùng nguyên liệu và công nghiệp chế biến. Cùng với đó, đầu tư hệ thống tưới, giao thông phục vụ sản xuất và ứng dụng công nghệ trong quản lý vùng trồng sẽ góp phần giảm chi phí, nâng chất lượng và ổn định nguồn cung.

Ở góc độ quản lý, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy “mở cửa thị trường” sang bảo đảm sản phẩm “mở được, vào được và giữ được thị trường”. Điều này đòi hỏi phải kiểm soát chặt mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và chất lượng sản phẩm, nhất là với những mặt hàng có yêu cầu kiểm dịch, an toàn thực phẩm nghiêm ngặt như sầu riêng.

Cùng với việc duy trì các thị trường truyền thống, ngành rau quả cần mở rộng thị trường xuất khẩu, tránh phụ thuộc quá lớn vào một số đối tác. Việc xây dựng dữ liệu liên thông về vùng trồng, cơ sở đóng gói, sản lượng và chất lượng cũng cần được đẩy mạnh để phục vụ truy xuất nguồn gốc, kiểm soát rủi ro và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường nhập khẩu.

Kết quả xuất khẩu 10 tháng cho thấy rau quả Việt Nam còn nhiều dư địa tăng trưởng. Tuy nhiên, để tiến tới những cột mốc cao hơn, trọng tâm không chỉ là tăng sản lượng hay mở rộng thị trường, mà phải nâng chất lượng vùng nguyên liệu, phát triển chế biến và tăng khả năng đáp ứng tiêu chuẩn. Đây cũng là điều kiện để giá trị xuất khẩu được duy trì ổn định, thay vì phụ thuộc vào những đợt tăng trưởng theo mùa vụ.