Mở thêm “đường ra” cho nông sản

Từ những sản phẩm quen thuộc như cà phê, hồ tiêu, mật ong, mắc ca…, nông sản Gia Lai đang ngày càng xuất hiện nhiều trên các nền tảng thương mại điện tử. Không còn phụ thuộc hoàn toàn vào chợ truyền thống, đại lý hay các kỳ hội chợ, nhiều hợp tác xã đã chủ động tìm kiếm khách hàng qua môi trường số.

Tại Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp và dịch vụ Nam Yang, việc bán hàng trực tuyến được xem là một trong những hướng đi để mở rộng thị trường cho cà phê Đăk Yang và tiêu hữu cơ Lệ Chí. Trước đây, sản phẩm chủ yếu được tiêu thụ thông qua các kênh truyền thống. Khi thương mại điện tử phát triển, hợp tác xã bắt đầu tham gia các chương trình tập huấn, học cách xây dựng gian hàng, quảng bá sản phẩm và tiếp cận khách hàng trên các nền tảng số.

Trong đó, TikTok Shop đang được hợp tác xã đẩy mạnh khai thác. Bên cạnh việc giới thiệu sản phẩm, đơn vị chú trọng xây dựng thương hiệu, sử dụng mã QR truy xuất nguồn gốc và từng bước hoàn thiện cách thức bán hàng trực tuyến.

Bà Nguyễn Thị Nga, Phó Giám đốc HTX Nông nghiệp và dịch vụ Nam Yang, cho biết việc chuyển sang các kênh bán hàng online giúp HTX có thêm không gian tiêu thụ sản phẩm, đồng thời tạo điều kiện để đơn vị tiếp cận và thích ứng nhanh hơn với nhu cầu của người tiêu dùng. “Sau khi phát triển kinh doanh trên nền tảng mạng xã hội, HTX bắt đầu đăng ký gian hàng trên các sàn thương mại điện tử lớn, trong đó đẩy mạnh bán hàng trên TikTok Shop. Đây là nền tảng mà mình cần học hỏi nhiều, nhưng cũng là cơ hội để trải nghiệm”, bà Nga chia sẻ.

Không chỉ cà phê, tiêu, nhiều sản phẩm đặc trưng khác của Gia Lai cũng đang tìm thấy cơ hội trên môi trường số. Hợp tác xã Mật ong Phương Di Ia Grai là một ví dụ. Theo bà Trần Thị Hoàng Anh, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã, trước đây mật ong chủ yếu được bán qua cửa hàng, đại lý hoặc các chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ.

Tuy nhiên, thói quen mua sắm thay đổi khiến hợp tác xã phải thay đổi cách tiếp cận thị trường. Người tiêu dùng có thể tìm hiểu sản phẩm, đặt hàng và thanh toán ngay trên các nền tảng trực tuyến. Đây cũng là lý do hợp tác xã chủ động đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử và các nền tảng mạng xã hội. Qua kênh bán hàng này, hợp tác xã có thêm khách hàng ngoài địa bàn, đồng thời mở ra cơ hội ký kết các hợp đồng tiêu thụ sản phẩm.

Những câu chuyện trên cho thấy thương mại điện tử đang tạo ra một phương thức kết nối mới giữa vùng sản xuất và thị trường. Với những địa bàn có khoảng cách địa lý lớn, đây càng là công cụ giúp rút ngắn khoảng cách giữa người bán và người mua.

Tuy nhiên, để thương mại điện tử thực sự trở thành “đường cao tốc” cho hàng hóa địa phương, chỉ đưa sản phẩm lên sàn là chưa đủ. Hạ tầng số, kỹ năng bán hàng, logistics, bảo quản và chi phí vận chuyển vẫn là những bài toán cần được giải quyết, nhất là tại vùng sâu, vùng xa và khu vực biên giới.

Đưa thương mại điện tử về vùng khó khăn

Nhằm giải quyết những điểm nghẽn này, Gia Lai đang triển khai kế hoạch ứng dụng thương mại điện tử tại khu vực biên giới, miền núi giai đoạn 2027-2030. Ngày 15/9/2026, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 3952/QĐ-UBND thực hiện Kế hoạch tổng thể ứng dụng thương mại điện tử tại khu vực biên giới, miền núi tỉnh Gia Lai giai đoạn 2027-2030.

Mục tiêu được đặt ra không chỉ là tăng số lượng sản phẩm được bán trên các nền tảng trực tuyến mà còn hướng đến thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng, miền; tạo thêm cơ hội tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ sản xuất và người dân ở địa bàn khó khăn.

Theo kế hoạch, tỉnh sẽ tăng cường tuyên truyền, đào tạo và nâng cao nhận thức về thương mại điện tử cho cán bộ, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân. Các mục tiêu về thương mại điện tử cũng được lồng ghép với chương trình chuyển đổi số và các chương trình mục tiêu quốc gia.

Đáng chú ý, bài toán logistics được đặt song song với việc mở rộng thị trường trực tuyến. Tỉnh khuyến khích doanh nghiệp công nghệ, bưu chính, logistics và các sàn thương mại điện tử mở rộng hạ tầng, dịch vụ đến vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới; trong đó có các dịch vụ kho lạnh, bảo quản chuyên dụng. Đây là vấn đề có ý nghĩa trực tiếp đối với nông sản. Một đơn hàng được tạo ra trên sàn chỉ thực sự có giá trị khi hàng hóa có thể được bảo quản, đóng gói và vận chuyển đến người mua với chi phí hợp lý.

Gia Lai cũng định hướng phối hợp với các doanh nghiệp bưu chính, chuyển phát như Viettel Post, VNPost để xây dựng chính sách ưu đãi cước vận chuyển đối với sản phẩm OCOP, nông sản của đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Cùng với đó, tỉnh nghiên cứu hình thành các điểm tập kết nông sản, kho bảo quản số liên xã nhằm hạn chế hư hỏng, giảm chi phí và nâng hiệu quả giao dịch trực tuyến.

Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, 100% sản phẩm OCOP và nông sản chủ lực của các xã biên giới, miền núi được đưa lên các sàn thương mại điện tử trong nước; ít nhất 50% hộ sản xuất, kinh doanh nông nghiệp tại khu vực biên giới được tập huấn kỹ năng về thương mại điện tử. Đối với các nhóm sản phẩm ưu tiên như cà phê, hồ tiêu, mắc ca, chanh dây, tổ yến, dược liệu và sản phẩm OCOP, doanh số bán hàng qua thương mại điện tử phấn đấu tăng bình quân 15-20%/năm.

Về hạ tầng và nhân lực, Gia Lai phấn đấu có tối thiểu 60% địa bàn xã, phường khu vực biên giới, miền núi thành lập điểm hỗ trợ thương mại điện tử; tổ chức tập huấn cho ít nhất 2.000 lượt người về kỹ năng bán hàng trực tuyến, livestream và các phương thức kinh doanh trên nền tảng số.

Đến năm 2030, doanh số bán lẻ qua thương mại điện tử tại các địa phương khu vực biên giới, miền núi khó khăn và đặc biệt khó khăn được đặt mục tiêu đạt 3-8% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng toàn tỉnh. Tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt trong các giao dịch thương mại điện tử phấn đấu đạt khoảng 50%.

Ông Nguyễn Đình Kha, Phó Giám đốc Sở Công Thương Gia Lai cho biết: "Ứng dụng công nghệ vào xúc tiến thương mại giúp nhà sản xuất tiếp cận trực tiếp khách hàng, giảm khâu trung gian và gia tăng hiệu quả kinh doanh. Việc hình thành thói quen bán hàng số trong cộng đồng doanh nghiệp, hợp tác xã sẽ tạo nền tảng để thương mại điện tử trở thành một phần quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế địa phương".

Tỉnh Gia Lai cũng đặt mục tiêu tối thiểu 60% hợp tác xã, hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa tại địa bàn biên giới được hỗ trợ bán hàng trực tuyến; tối thiểu 40% chủ thể phát sinh đơn hàng và doanh thu ổn định qua thương mại điện tử hằng năm. Ít nhất 70% sản phẩm ưu tiên, sản phẩm OCOP vùng biên giới, miền núi được chuẩn hóa hồ sơ số.