Khai thác giá trị nông sản nông thôn

Tại Chương trình kết nối giao thương nông sản, sản phẩm OCOP và ẩm thực đặc trưng xã Nam Phước (TP. Đà Nẵng) năm 2026 diễn ra từ ngày 22 – 25/10, nhiều cơ sở sản xuất đã có dịp giới thiệu sản phẩm, tìm kiếm đối tác và tiếp cận thêm các kênh tiêu thụ. Qua các gian hàng, có thể thấy nông sản địa phương không chỉ được bán dưới dạng nguyên liệu thô mà đang từng bước được đầu tư chế biến, hoàn thiện sản phẩm để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương về quá trình đưa sản phẩm ra thị trường, bà Lê Thị Kim Trâm, Founder của SunaMom cho biết, thời gian đầu, cơ sở chủ yếu bán hàng qua Facebook, lượng tiêu thụ khá tốt. Tuy nhiên, khi quy mô đơn hàng tăng, yêu cầu về nguồn nguyên liệu, chất lượng sản phẩm và bảo quản cũng trở nên khắt khe hơn.

“Việc mở rộng thị trường đối với những sản phẩm vùng nông thôn không phải đơn giản. Ở đây bà con trồng trọt diện tích nhỏ, theo mùa, không có phương pháp canh tác đồng đều nên chất lượng và số lượng khó có thể đảm bảo được. Chưa kể, việc bảo quản cũng rất thô sơ nên chỉ trữ được thời gian ngắn thôi. Trước đây, khi mới bán trên Facebook thì vẫn rất hiệu quả, chỉ là sau này mở rộng quy mô để thực hiện các đơn hàng lớn, đơn hàng vận chuyển đi tỉnh thì mới phát sinh nhiều vấn đề”, bà Trâm chia sẻ.

Theo chị Trâm, nông sản tươi thường chịu áp lực về thời gian tiêu thụ, bảo quản và biến động giá theo mùa vụ. Trong khi đó, chế biến sâu hơn giúp cơ sở chủ động về thời gian lưu thông, vận chuyển và phân phối sản phẩm. Đây cũng là lý do SunaMom quyết định đầu tư máy móc từ khâu sơ chế, chế biến đến bảo quản, nhằm kiểm soát chất lượng đồng đều và kéo dài thời hạn sử dụng của sản phẩm, tăng dự trữ cho những giai đoạn trái mùa, mất mùa. Đồng thời, cùng với nguồn nông sản thu mua từ người dân địa phương, SunaMom còn đầu tư xây dựng vùng trồng trực tiếp cung cấp nguyên liệu cho sản xuất như lá húng chanh, gừng, tắc,...

Hiện tại, SunaMom đã có mặt tại nhiều siêu thị mini, cửa hàng đặc sản và đi nhiều tỉnh thành thông qua các đơn vị phân phối, các chương trình xúc tiến thương mại.

“Vừa qua, chúng tôi đã hoàn tất hồ sơ xin xét duyệt OCOP 3 sao đối với sản phẩm Siro húng chanh. Khi có được chứng nhận này, chúng tôi sẽ tự tin hơn cho những dự định tiếp theo, nhất là việc liên hệ các đơn vị phân phối lớn, đưa nông sản đất Quảng đến gần hơn với người tiêu dùng”, bà Trâm nhấn mạnh.

Chia sẻ về việc quảng bá và tìm kiếm đơn vị phân phối, bà Lê Thị Thu, hộ kinh doanh dược liệu tại xã Nam Phước bày tỏ, mặc dù các mô hình trên địa bàn xã chủ yếu là kinh doanh nhỏ lẻ, chưa có thương hiệu lớn nhưng nhìn chung đã có sự phát triển hơn so với trước.

“Nếu so với các địa phương khác, Nam Phước không thiếu những sản phẩm có thể phát triển thành thương hiệu, sản phẩm đủ tiêu chí cung cấp cho đơn vị sản xuất, nhưng vì người dân còn ngại trong việc mở rộng sản xuất, chưa biết phải đầu tư như thế nào, chi phí máy móc sợ quá cao, thành ra chỉ sản xuất và buôn bán nhỏ lẻ”, chị Thu nói và chia sẻ thêm: “Nhưng nói chung nhờ sự phát triển của nền tảng số, bà con tại địa phương cũng bắt đầu tham gia buôn bán nông sản nhiều hơn. Hầu như ai có sản phẩm cũng đăng bán trên Facebook, Zalo. Có hộ thì mới chỉ dừng ở sản phẩm thô, thu hoạch lên là bán, nhưng cũng có hộ phơi khô, sơ chế và đầu tư bao bì đóng gói”.

Hiện những sản phẩm dược liệu của hộ kinh doanh Lê Thị Thu đều do bà trồng trọt, tìm kiếm và thu hoạch ngay trên mảnh đất địa phương, thu về khoảng 6 - 7 triệu đồng mỗi tháng, cung cấp cho nhiều "mối sỉ" trên địa bàn TP. Đà Nẵng, Quảng Ngãi.

Từ sản xuất nhỏ đến liên kết tiêu thụ

Thực tế tại các xã Nam Phước, Thu Bồn, Duy Xuyên, dù nhiều nông sản đã được đầu tư chế biến và từng bước hoàn thiện hình thức sản phẩm, thế nhưng hoạt động tiêu thụ vẫn chủ yếu dựa vào thương lái. Việc tiếp cận các kênh phân phối rộng hơn, đưa sản phẩm vào cửa hàng, điểm bán hoặc kết nối trực tiếp với cơ sở chế biến vẫn còn hạn chế.

Theo bà Nguyễn Thị Bốn (người dân xã Duy Xuyên), gia đình hiện có gần 1ha trồng sen, mỗi năm thu hoạch từ 3 - 3,5 tấn hạt sen, doanh thu khoảng 150 triệu đồng. Bà Bốn nói: “Ở xã có Hợp tác xã Nông nghiệp xanh Duy Oanh, liên kết trực tiếp với bà con để sản xuất và thu mua các loại nông sản. Ngoài sen còn có lúa gạo lứt đỏ, mè, các loại đậu,… góp phần giải quyết đầu ra cho bà con rất tốt. Tuy nhiên, số lượng cũng nhỏ nên những hộ trồng quy mô lớn vẫn phải dựa vào các thương lái thu mua, giá cả cũng phụ thuộc họ”.

“Mỗi địa phương đều sở hữu những tài nguyên quý giá, điều quan trọng là chúng ta phải biết khai thác, đổi mới công nghệ để nâng tầm giá trị cho chúng”, bà Phạm Thị Duy Mỹ, Giám đốc HTX Nông nghiệp xanh Duy Oanh thẳng thắn thừa nhận thêm, với quy mô hợp tác xã hiện tại chỉ có thể giải quyết được một phần nông sản của địa phương, bà con vẫn phải bán theo hình thức truyền thống là qua thương lái.

“Trong thời gian đến, Hợp tác xã Duy Oanh mong tiếp tục nhận được sự quan tâm của thành phố, tạo điều kiện để hợp tác xã mở rộng quy mô, gặp gỡ và liên kết với các doanh nghiệp. Từ đó, hợp tác xã sẽ nghiên cứu, khai thác thêm nhiều sản phẩm từ nông sản địa phương, hình thành nên thương hiệu đặc trưng riêng”, bà Mỹ kỳ vọng.

Từ thực tế này, yêu cầu đặt ra không chỉ là hỗ trợ người dân sản xuất nông sản đạt chất lượng mà còn phải tạo điều kiện để sản phẩm tiếp cận thị trường bằng những phương thức chuyên nghiệp hơn. Ông Văn Bá Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Nam Phước cho biết, thời gian đến, địa phương sẽ tập trung hỗ trợ các cơ sở sản xuất mở rộng kênh tiêu thụ, kết nối với cửa hàng đặc sản và các đơn vị phân phối, đặc biệt tăng cường hướng dẫn chuyển đổi số để khuyến khích các chủ thể khai thác kênh bán hàng trực tuyến, mở rộng phạm vi tiếp cận khách hàng.

“Ngay trong chương trình hội chợ vừa qua, địa phương cũng đã phối hợp với Sở Công Thương thành phố triển khai chương trình tập huấn bán hàng trên sàn thương mại điện tử và hội nghị kết nối trực tiếp cơ sở sản xuất với doanh nghiệp xuất khẩu. Mục tiêu chung là làm cho hoạt động xúc tiến thương mại không còn đơn thuần dừng lại ở việc giới thiệu sản phẩm mà phải tạo đầu ra thực chất cho nông sản địa phương”, ông Văn Bá Quang thông tin.

Ở cấp thành phố, yêu cầu mở rộng thị trường cho nông sản nông thôn cũng đặt ra vai trò lớn hơn đối với hoạt động xúc tiến thương mại. Ông Huỳnh Xuân Sơn, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Đà Nẵng cho biết, kết nối cần đi cùng với hỗ trợ các chủ thể đáp ứng yêu cầu của thị trường, từ tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc đến bao bì, nhãn mác và phương thức bán hàng.

Ông Sơn cho rằng, thương mại điện tử đang mở ra thêm một hướng tiếp cận thị trường cho các cơ sở sản xuất nông thôn. Thông qua các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và hình thức livestream bán hàng, sản phẩm có thể tiếp cận người tiêu dùng ngoài phạm vi địa phương mà không phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống cửa hàng truyền thống. Vì vậy, thời gian đến, Sở Công Thương TP. Đà Nẵng sẽ tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại gắn với hỗ trợ chủ thể nông thôn quảng bá sản phẩm trên môi trường số, cao nâng khả năng tiếp cận khách hàng và thị trường ngoài thành phố.

Khi sản phẩm nông thôn không chỉ được biết đến mà còn có thể đi vào các kênh phân phối, duy trì lượng tiêu thụ và mở rộng tệp khách hàng, quá trình thương mại hóa mới thực sự có nền tảng. Đây cũng là hướng đi để nông sản Đà Nẵng từng bước thoát khỏi giới hạn thị trường nhỏ lẻ, nâng cao giá trị hàng hóa và khẳng định vị trí trên thị trường.