Sau hơn 7 năm triển khai chương trình “Mỗi xã một sản phẩm”, Đà Nẵng đang từng bước hình thành hệ sinh thái sản phẩm đặc trưng mang dấu ấn địa phương, góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại hơn, bài bản hơn.

A1Nhưng khi thị trường ngày càng mở rộng và cạnh tranh gay gắt, câu chuyện OCOP không chỉ dừng lại ở việc có thêm sản phẩm “đạt sao” mà là thế nào để sản phẩm bán được, đứng vững được và đi xa hơn.

Từ mở rộng số lượng sang nâng chất lượng và thị trường

Từ những cơ sở nhỏ lẻ, sản xuất theo kinh nghiệm là chính, nhiều chủ thể OCOP tại Đà Nẵng đã dần đi theo hướng bài bản hơn: đầu tư máy móc, cải tiến quy trình, xây dựng thương hiệu và chuẩn hóa chất lượng. OCOP vì thế không chỉ giúp tăng giá trị nông sản, mà còn kéo theo sinh kế của người dân, thay đổi tư duy “làm được tới đâu hay tới đó”.

Đáng chú ý, sau sáp nhập, Đà Nẵng có thêm dư địa phát triển OCOP khá lớn, khi hội tụ cả vùng đồng bằng, ven biển và miền núi. Từ ngũ cốc, tinh dầu, đến dược liệu, mật ong, quế, nước mắm, hải sản chế biến…

Theo thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Đà Nẵng, hiện Đà Nẵng có 473 sản phẩm OCOP còn thời hạn công nhận; trong đó có 4 sản phẩm đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia, 78 sản phẩm đạt 4 sao và 391 sản phẩm đạt 3 sao. Những con số này cho thấy một bước chuyển quan trọng trong cách làm OCOP tại địa phương.

Từ chỗ tập trung vào phát triển số lượng, chương trình OCOP ở Đà Nẵng đang dịch chuyển mạnh sang nâng chuẩn chất lượng. Nhiều cơ sở đã chủ động đầu tư công nghệ sản xuất, áp dụng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc điện tử và từng bước đưa chuyển đổi số vào hoạt động tiêu thụ sản phẩm.

Chị Mai Thị Thu Sương, Hộ kinh doanh Ốc Bươu Đen Huy Hoàng (xã Thu Bồn, TP. Đà Nẵng) cho biết: “Trước đây chủ yếu làm theo kinh nghiệm, bán được đến đâu thì bán. Nhưng khi tham gia OCOP thì phải thay đổi, từ quy trình sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng đến cách xây dựng thương hiệu. Bây giờ không chỉ bán sản phẩm, chúng tôi còn bán cả câu chuyện và giá trị của nó”.

Theo chị Sương, áp lực thị trường ngày càng lớn khiến các cơ sở không thể đứng yên: “Người tiêu dùng bây giờ rất kỹ. Không chỉ cần ngon, mà còn phải đẹp, rõ nguồn gốc và có sự khác biệt. Nếu không thay đổi thì khó theo kịp thị trường”.

OCOP vì thế không còn chỉ được nhìn nhận như “đặc sản quê nhà”, mà đang dần trở thành nhóm hàng hóa có khả năng cạnh tranh rộng hơn trên thị trường.

Tăng liên kết giao thương để OCOP mở rộng thị trường

Hiện nay, 100% sản phẩm OCOP của thành phố đã được gắn mã QR truy xuất nguồn gốc, hơn 90% sản phẩm có hồ sơ công bố chất lượng, an toàn thực phẩm và đầy đủ thông tin truy xuất.

Cùng với đó, thành phố cũng đẩy mạnh xúc tiến thương mại qua hội chợ, triển lãm, tuần lễ OCOP, chương trình đưa hàng Việt về nông thôn, kết nối cung cầu và gắn với thương mại điện tử, du lịch.

Tính đến thời điểm này, Đà Nẵng đã có khoảng 12 doanh nghiệp tham gia xuất khẩu chính ngạch các sản phẩm OCOP, nông sản và đặc sản địa phương; hơn 200 sản phẩm đã có mặt trong siêu thị, cửa hàng đặc sản, chuỗi phân phối và các sàn thương mại điện tử.

Tuy vậy, đây mới chỉ là bước khởi đầu. Để đi đường dài trong hệ thống phân phối lớn, sản phẩm phải đảm bảo ổn định cả về chất lượng, sản lượng lẫn năng lực cung ứng.

Chị Bùi Thị Tuyết Nhung, Giám đốc Hợp tác xã Best One (phường Quảng Phú, TP. Đà Nẵng) cho rằng, điều các chủ thể cần nhất không chỉ là bán được hàng, mà là có được thị trường ổn định để yên tâm đầu tư lâu dài.

“Nếu đầu ra ổn định thì mới dám mở rộng sản xuất, đầu tư máy móc, nâng chất lượng. Còn nếu vẫn manh mún thì rất khó để OCOP phát triển thành thương hiệu mạnh” chị Nhung nói và nhấn mạnh thêm: “Chúng tôi không ngại để đi xa, chắc chắn thời gian đến sẽ tìm cách để sản phẩm có mặt tại nhiều tỉnh, thành và trên nhiều kênh tiêu thụ, chỉ cần được trao cơ hội”.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, bà Vũ Thị Bích Hậu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Đà Nẵng cho biết, tiêu thụ sản phẩm OCOP hiện vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt ở khả năng tiếp cận hệ thống phân phối lớn và thị trường xuất khẩu.

“Hoạt động xúc tiến thương mại đã được quan tâm, nhưng vẫn thiếu sự liên kết đồng bộ. Nhiều chủ thể còn yếu trong việc nắm bắt nhu cầu thị trường, tiêu chuẩn sản phẩm, bao bì và năng lực cung ứng”- bà Vũ Thị Bích Hậu cho hay.

Theo bà, giai đoạn 2026–2030, thành phố sẽ tăng cường phát triển OCOP theo hướng đi vào chiều sâu, tăng chất lượng, phát triển xanh và bền vững; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và chế biến sâu, gắn OCOP với du lịch, văn hóa.

“Mục tiêu là không chỉ có thêm sản phẩm OCOP, mà là có những sản phẩm đứng vững được trên thị trường lâu dài. Phải hình thành được chuỗi tiêu thụ ổn định, có đầu ra rõ ràng để các chủ thể yên tâm đầu tư mở rộng sản xuất”- bà Vũ Thị Bích Hậu nhấn mạnh.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, OCOP sẽ khó phát triển bền vững nếu chỉ dừng lại ở “sản phẩm đạt sao”. Quan trọng hơn là phải hình thành được chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, từ địa phương đến thị trường lớn. Khi đó, OCOP mới thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế nông thôn.

Đà Nẵng vừa chính thức có thêm 2 sản phẩm được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia, đó là bánh dừa nướng mè TOPCOCO và bánh dừa nướng đậu phộng TOPCOCO của Công ty TNHH Mỹ Phương Food (phường Hòa Khánh, TP. Đà Nẵng), nâng tổng số sản phẩm OCOP 5 sao của thành phố lên 4 sản phẩm.