Chi phí tăng, sức mua giảm: Áp lực kép lên bán lẻ

Trong bối cảnh tình hình địa chính trị tại Trung Đông diễn biến phức tạp, thị trường năng lượng toàn cầu liên tục biến động đã và đang tạo ra những tác động lan tỏa đến chuỗi cung ứng hàng hóa trong nước. Các doanh nghiệp bán lẻ - mắt xích cuối cùng của thị trường đang phải đối mặt với áp lực kép: Chi phí đầu vào gia tăng trong khi sức mua có dấu hiệu suy giảm.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Minh Tâm - Giám đốc ngành hàng WinCommerce cho biết, giá năng lượng tăng đã kéo theo chi phí logistics và vận chuyển hàng hóa đi lên, đặc biệt với các mặt hàng vận chuyển đường dài hoặc yêu cầu bảo quản lạnh như thực phẩm tươi sống. Cùng với đó, các nhóm hàng phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu cũng chịu áp lực chi phí đáng kể, nhất là thực phẩm, hàng tiêu dùng nhanh và một số mặt hàng nông sản.

“Trong quá trình làm việc với nhà cung cấp, một số đơn vị đã đề cập khả năng điều chỉnh giá bán trong thời gian tới, đặc biệt với các nhóm hàng như thực phẩm tươi sống, gia vị, trái cây, thịt và thủy sản nhập khẩu. Mức điều chỉnh có thể dao động từ 5% đến 20% tùy từng nhóm hàng”, ông Tâm thông tin.

Ở góc độ khác, bà Nguyễn Thị Thu Hiền - Giám đốc đối ngoại khu vực miền Trung, miền Nam - Tập đoàn Central Retail cho biết, sức mua trên thị trường đang giảm rõ rệt. Người tiêu dùng có xu hướng thắt chặt chi tiêu, tập trung vào nhóm hàng thiết yếu như thực phẩm, hóa mỹ phẩm, trong khi các mặt hàng không thiết yếu như quần áo bị cắt giảm mạnh.

Theo bà Hiền, doanh nghiệp bán lẻ không thể yêu cầu nhà cung cấp ngừng tăng giá bởi chính các nhà cung cấp cũng đang chịu tác động từ việc tăng giá xăng dầu và chi phí logistics. Đáng chú ý, thời gian vận chuyển hàng hóa từ nước ngoài về Việt Nam bị kéo dài, đặc biệt với hàng nhập khẩu bằng đường biển như thực phẩm đông lạnh, khiến chi phí tăng đáng kể.

Tại hệ thống Central Retail, dù hàng Việt chiếm tới 95% nên nguồn cung cơ bản được đảm bảo, nhưng nhiều nhóm hàng vẫn chịu áp lực tăng giá đầu vào. Các nhà cung cấp đã đề xuất mức tăng từ 10% đến 20%, trong khi tổng chi phí vận hành của hệ thống đã tăng hơn 15%.

“Chúng tôi đều đang cố gắng bình ổn giá, giữ mức tối đa có thể nhưng không thể đảm bảo trong thời gian lâu dài nếu không có sự hỗ trợ tốt hơn”, bà Hiền chia sẻ.

Tương tự, đại diện AEON Việt Nam cho biết, dù tỷ lệ hàng Việt chiếm khoảng 90%, nhưng các mặt hàng nhập khẩu vẫn chịu ảnh hưởng rõ rệt. Điển hình như cá hồi nhập từ Na Uy, thời gian vận chuyển kéo dài khiến giá tăng từ 15% đến 20% và tiềm ẩn nguy cơ đứt gãy nguồn cung.

Không chỉ thực phẩm, một số ngành hàng liên quan đến nhựa cũng chịu tác động khi giá hạt nhựa tăng khoảng 30%, dẫn đến thiếu hụt nguyên liệu và giá thành sản phẩm tăng lên đáng kể.

Nỗ lực bình ổn thị trường, giữ ổn định giá trong khả năng

Trước áp lực chi phí gia tăng, các doanh nghiệp bán lẻ đang chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm giữ ổn định thị trường, hạn chế tác động đến người tiêu dùng.

Theo ông Nguyễn Minh Tâm, WinCommerce đã tích cực làm việc với các nhà cung cấp để tìm giải pháp duy trì mức giá hợp lý. Nhờ lợi thế hệ thống hơn 4.700 điểm bán trên toàn quốc cùng chuỗi cung ứng nội bộ, doanh nghiệp có điều kiện tối ưu hóa chi phí vận hành, chủ động nguồn cung và giảm thiểu tác động của biến động chi phí.

Song song với đó, hệ thống bán lẻ này đang đẩy mạnh các chương trình khuyến mãi như mua 1 tặng 1, mua 2 tặng 1, mua 3 tặng 1, cùng mức giảm giá lên tới hơn 50% cho nhiều mặt hàng thiết yếu, qua đó hỗ trợ người tiêu dùng trong bối cảnh chi phí sinh hoạt gia tăng.

Dữ liệu tiêu dùng tại hệ thống WinMart/WinMart+/WiN cũng cho thấy xu hướng người tiêu dùng ngày càng thận trọng hơn trong chi tiêu, ưu tiên sản phẩm thiết yếu, có giá trị sử dụng cao. Đáng chú ý, các sản phẩm nội địa, đặc biệt là nông sản và thực phẩm tươi sống như rau củ, trái cây, thịt, thủy hải sản đang có lợi thế cạnh tranh tốt hơn nhờ giá cả và nguồn cung ổn định.

Tuy nhiên, việc đưa các sản phẩm nội địa, đặc sản vùng miền vào hệ thống phân phối hiện đại vẫn còn không ít vướng mắc. Theo ông Tâm, nhiều doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã gặp khó khăn trong việc hoàn thiện thủ tục kiểm nghiệm và đánh giá chất lượng sản phẩm. Quy trình kiểm nghiệm còn kéo dài, chi phí cao, trong khi kinh nghiệm chuẩn bị hồ sơ của các cơ sở sản xuất còn hạn chế, dẫn đến việc phải bổ sung nhiều lần, làm chậm quá trình đưa hàng vào hệ thống bán lẻ.

Trong khi đó, đại diện AEON Việt Nam cho biết doanh nghiệp đang tận dụng tối đa hệ thống kho bãi để lưu trữ hàng hóa, qua đó trì hoãn việc tăng giá trong ngắn hạn. Tuy nhiên, giải pháp này chỉ mang tính tạm thời.

“Chúng tôi đang phải tận dụng tối đa hệ thống kho bãi để lưu trữ hàng hóa, giúp trì hoãn việc tăng giá trong ngắn hạn. Tuy nhiên, nếu tình hình kéo dài, hệ thống chắc chắn sẽ phải điều chỉnh giá”, đại diện AEON cho hay.

Từ thực tế thị trường, các doanh nghiệp cho rằng cần tăng cường các giải pháp hỗ trợ để ổn định cung cầu. Trong đó, việc đẩy mạnh kết nối cung cầu giữa địa phương, nhà sản xuất và hệ thống phân phối sẽ giúp sản phẩm nội địa tiếp cận thị trường thuận lợi hơn.

Bên cạnh đó, cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và hợp tác xã trong kiểm nghiệm, đánh giá chất lượng sản phẩm nhằm rút ngắn thời gian hoàn thiện hồ sơ, đưa hàng hóa vào hệ thống phân phối nhanh hơn.

Ngoài ra, việc tăng cường chia sẻ thông tin và dự báo thị trường giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp cũng được xem là yếu tố quan trọng, giúp các hệ thống bán lẻ chủ động hơn trong xây dựng kế hoạch nguồn hàng khi thị trường biến động.

Trong bối cảnh nhiều rủi ro từ thị trường năng lượng toàn cầu, các doanh nghiệp bán lẻ đang nỗ lực giữ “neo giá” trong khả năng. Tuy nhiên, nếu áp lực chi phí tiếp tục kéo dài, dư địa bình ổn sẽ ngày càng thu hẹp, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ hơn từ chính sách để bảo đảm ổn định thị trường.

Biến động từ xung đột Trung Đông đang tạo áp lực chi phí trên toàn chuỗi cung ứng. Nhiều nhóm hàng ghi nhận mức tăng đáng kể: thực phẩm tươi sống, hàng nhập khẩu có thể tăng 5-20%; cá hồi nhập khẩu tăng 15-20%; hạt nhựa tăng khoảng 30%. Tổng chi phí vận hành của doanh nghiệp bán lẻ có nơi tăng hơn 15%. Trong khi đó, sức mua lại giảm khi người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu. Sự giằng co giữa chi phí đầu vào tăng và nhu cầu suy yếu khiến dư địa giữ giá ngày càng thu hẹp.