Trong kim ngạch xuất khẩu ngành rau quả Việt Nam, phần lớn đang tập trung vào hạt điều, trong khi các loại trái cây tươi khác như dứa, bơ, xoài, thanh long, dừa tươi… chiếm tỷ trọng rất thấp. Qua khảo sát của Thương vụ Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ, các loại trái cây tươi của Việt Nam hiện mới xuất hiện hạn chế tại một số siêu thị cao cấp, cửa hàng thực phẩm châu Á hoặc các nhà nhập khẩu chuyên phục vụ cộng đồng người nước ngoài tại Istanbul và Ankara, chưa được phân phối rộng rãi trong hệ thống bán lẻ hiện đại cũng như các chợ đầu mối lớn.

Có nhiều nguyên nhân khiến trái cây tươi Việt Nam chưa phát triển mạnh tại Thổ Nhĩ Kỳ. Trước hết, Thổ Nhĩ Kỳ là quốc gia có nền nông nghiệp phát triển và là một trong những nước sản xuất lớn trên thế giới về nho, táo, anh đào,... Nguồn cung nội địa dồi dào khiến nhu cầu nhập khẩu trái cây tươi không lớn như các thị trường Đông Á hoặc Trung Đông.

Thứ hai, khoảng cách địa lý lớn giữa hai nước làm tăng đáng kể chi phí logistics và thời gian vận chuyển. Đối với các mặt hàng có thời gian bảo quản ngắn như xoài, thanh long, chôm chôm hay nhãn, việc duy trì chất lượng sau hành trình vận chuyển dài là một thách thức lớn.

Thứ ba, Thổ Nhĩ Kỳ áp dụng các quy định rất nghiêm ngặt về kiểm dịch an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Ngoài ra, Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ chưa có hiệp định thương mại tự do. Vì vậy nhiều loại trái cây tươi vẫn chịu thuế nhập khẩu theo biểu thuế MFN cùng với các chi phí kiểm dịch, kiểm nghiệm và thông quan, làm giảm sức cạnh tranh so với nguồn cung từ nhiều quốc gia khác.

Dù vậy, Thương vụ đánh giá một số loại trái cây nhiệt đới của Việt Nam vẫn có tiềm năng phát triển tại thị trường này như dừa tươi, thanh long, xoài, sầu riêng, các loại trái cây cắt đông lạnh và cấp đông IQF. Đây là những sản phẩm mà Thổ Nhĩ Kỳ không có lợi thế sản xuất hoặc sản lượng trong nước rất hạn chế. 

Đặc biệt, cùng với sự phát triển của ngành du lịch, hệ thống khách sạn, nhà hàng, các chuỗi cà phê và xu hướng tiêu dùng thực phẩm lành mạnh, nhu cầu đối với các loại trái cây nhiệt đới đang tăng dần tại các đô thị lớn như Istanbul, Ankara, Izmir và Antalya.

Song song với đó, số lượng người nước ngoài sinh sống tại Thổ Nhĩ Kỳ và lượng khách du lịch quốc tế liên tục tăng cũng góp phần mở rộng nhu cầu đối với các loại trái cây nhiệt đới. Các chuỗi siêu thị lớn như Migros, CarrefourSA và Metro Türkiye đã bắt đầu kinh doanh nhiều loại trái cây nhập khẩu cao cấp, tạo tiền đề để mở rộng danh mục sản phẩm trong tương lai.

Để mở rộng xuất khẩu trái cây tươi sang Thổ Nhĩ Kỳ, doanh nghiệp Việt Nam cần tập trung vào một số vấn đề trọng tâm.

Thứ nhất, đáp ứng đầy đủ các quy định của Thổ Nhĩ Kỳ về kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và giới hạn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Thứ hai, đầu tư mạnh vào công nghệ sau thu hoạch, bao gồm xử lý lạnh, bảo quản, bao gói và logistics nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm sau thời gian vận chuyển dài.

Thứ ba, xây dựng thương hiệu cho trái cây Việt Nam thay vì chỉ xuất khẩu dưới dạng hàng hóa nguyên liệu.

Thứ tư, doanh nghiệp nên ưu tiên hợp tác với các nhà nhập khẩu chuyên kinh doanh thực phẩm cao cấp, chuỗi siêu thị hiện đại và hệ thống phân phối phục vụ ngành khách sạn - nhà hàng (HORECA), nơi có khả năng chấp nhận mức giá cao hơn đối với các sản phẩm chất lượng.