Cơ hội lớn từ thị trường Halal toàn cầu

Tại Hội thảo khoa học quốc tế "Thị trường Halal - Chìa khóa tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt Nam" diễn ra tại Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, nhiều chuyên gia cho rằng Halal không còn là thị trường ngách, mà đang trở thành một cấu phần quan trọng của kinh tế tiêu dùng toàn cầu.

Phát biểu tại hội thảo, TS. Bùi Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước nhận định, trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động mạnh và cạnh tranh thương mại gia tăng, việc tìm kiếm những không gian tăng trưởng mới cho doanh nghiệp Việt Nam đã trở thành yêu cầu mang tính chiến lược. 

Theo đó, thị trường Halal toàn cầu đang nổi lên như một hướng đi đặc biệt quan trọng nhờ quy mô lớn, tốc độ tăng trưởng cao và sự liên thông ngày càng sâu giữa thương mại, dịch vụ, du lịch, logistics, tài chính và tiêu dùng.

Theo phân tích của các chuyên gia, cách hiểu Halal chỉ gắn với thực phẩm dành cho người Hồi giáo hiện nay đã không còn đầy đủ. Trên thực tế, Halal đã phát triển thành một hệ sinh thái kinh tế rộng lớn, bao gồm thực phẩm, đồ uống, dược phẩm, mỹ phẩm, thời trang, logistics, du lịch thân thiện với người Hồi giáo, tài chính Hồi giáo và nhiều dịch vụ tiêu dùng khác dựa trên niềm tin.

Dữ liệu từ DinarStandard cho thấy chi tiêu thực phẩm Halal toàn cầu được dự báo đạt khoảng 1,94 nghìn tỷ USD vào năm 2028. Trong khi đó, du lịch thân thiện với người Hồi giáo được dự báo đạt khoảng 384 tỷ USD trong cùng giai đoạn. Điều này cho thấy Halal không chỉ là một xu hướng tiêu dùng, mà đã trở thành một cấu phần của kinh tế toàn cầu.

Điểm cốt lõi của thị trường Halal nằm ở tính "tuân thủ có thể kiểm chứng". Người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến thành phần sản phẩm, mà còn chú trọng toàn bộ chuỗi quy trình từ nguyên liệu, sản xuất, chế biến, bảo quản, vận chuyển đến phân phối và phục vụ. Vì vậy, đối với doanh nghiệp Việt Nam, Halal không đơn thuần là việc bổ sung thêm một chứng nhận xuất khẩu, mà là cơ hội để nâng cấp toàn diện mô hình sản xuất và quản trị.

Theo TS. Bùi Nguyễn Anh Tuấn, Halal có thể trở thành một "đường ray nâng chuẩn" cho doanh nghiệp Việt Nam. Những doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc vào Halal thường đồng thời phải nâng cấp hệ thống quản trị chất lượng, kiểm soát nguyên liệu, tiêu chuẩn hóa nhà cung cấp, số hóa truy xuất nguồn gốc và chuyên nghiệp hóa hồ sơ thị trường. Đây cũng chính là những năng lực quan trọng để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cùng với nhu cầu thị trường gia tăng, nền tảng chính sách của Việt Nam cho phát triển Halal cũng đang dần hoàn thiện. Năm 2023, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 10/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Tăng cường hợp tác quốc tế để xây dựng và phát triển ngành Halal Việt Nam đến năm 2030”, lần đầu tiên đặt vấn đề phát triển Halal ở tầm chiến lược quốc gia.

Tiếp đó, Trung tâm Chứng nhận Halal quốc gia HALCERT được thành lập trực thuộc hệ thống QUACERT nhằm phục vụ hoạt động chứng nhận và đánh giá sự phù hợp liên quan đến Halal. Theo các chuyên gia, đây là bước đi quan trọng để Việt Nam giảm dần sự phụ thuộc vào các tổ chức chứng nhận nước ngoài, đồng thời hình thành hệ sinh thái Halal trong nước.

Ngoài ra, Chương trình “Vươn ra thị trường quốc tế” giai đoạn 2026 - 2030 cũng được đánh giá là nền tảng thuận lợi để lồng ghép Halal thành một trong những trụ cột ưu tiên cho các ngành nông sản, thực phẩm chế biến, thủy sản, hàng tiêu dùng và dịch vụ hỗ trợ xuất khẩu.

UAE trở thành "cửa ngõ chiến lược"

Theo TS. Bùi Nguyễn Anh Tuấn, Việt Nam có nhiều lợi thế để tham gia thị trường Halal nhờ nguồn nguyên liệu phong phú và năng lực xuất khẩu đã được khẳng định trong nhiều năm qua. 

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt hơn 70 tỷ USD, tăng 12% so với năm trước. Các mặt hàng chủ lực như gạo, cà phê, hạt điều, hồ tiêu, trái cây nhiệt đới, thủy sản và thực phẩm chế biến đều có tiềm năng phát triển theo tiêu chuẩn Halal.

Đáng chú ý, doanh nghiệp Việt Nam được khuyến nghị phải chuyển từ tư duy “sản phẩm đạt chuẩn” sang “chuỗi cung ứng tạo niềm tin”. Theo các chuyên gia, nếu chỉ hỗ trợ chi phí chứng nhận, hiệu quả sẽ mang tính ngắn hạn. Điều quan trọng hơn là hỗ trợ doanh nghiệp tái cấu trúc chuỗi cung ứng, từ vùng nguyên liệu, dây chuyền sản xuất, kho vận đến truy xuất nguồn gốc và quản trị nội bộ.

Trong số các thị trường Hồi giáo, khu vực Vùng Vịnh, đặc biệt là United Arab Emirates (UAE), được xem là “cửa ngõ chiến lược” cho doanh nghiệp Việt Nam. Không chỉ là thị trường tiêu dùng có thu nhập cao, UAE còn đóng vai trò trung tâm logistics, tái xuất và phân phối của toàn khu vực Trung Đông - Bắc Phi.

Với hệ thống cảng biển, kho vận, trung tâm thương mại và mạng lưới hàng không phát triển, UAE có thể trở thành “trạm trung chuyển chiến lược” giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận GCC, châu Phi và nhiều thị trường Hồi giáo khác.

Đặc biệt, Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - UAE (CEPA) có hiệu lực từ tháng 2/2026 được đánh giá là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam xây dựng chiến lược tiếp cận thị trường GCC bài bản hơn. Theo đó, hơn 95% dòng thuế đủ điều kiện xuất xứ được cắt giảm ngay khi hiệp định có hiệu lực.

Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh thuế quan chỉ là điều kiện cần. Đối với hàng Halal, yếu tố quyết định vẫn là chứng nhận được công nhận, hệ thống phân phối phù hợp, bao bì đáp ứng văn hóa tiêu dùng và năng lực logistics bảo đảm không lẫn nhiễm.

Theo khuyến nghị tại hội thảo, Việt Nam cần thúc đẩy đàm phán công nhận lẫn nhau với các cơ quan Halal lớn, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về Halal và hình thành cơ chế “một cửa Halal” hỗ trợ doanh nghiệp từ tư vấn thị trường, lựa chọn chứng nhận đến kết nối nhà nhập khẩu.

Ngoài lĩnh vực nông sản và thực phẩm chế biến, các chuyên gia cũng đánh giá du lịch Halal, logistics Halal và công nghệ truy xuất số là những dư địa tăng trưởng mới cho doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn tới. Trong đó, việc phát triển các dịch vụ thân thiện với người Hồi giáo như nhà hàng Halal, khách sạn Halal-friendly, khu vực cầu nguyện và tour du lịch chuyên biệt được xem là hướng đi nhiều tiềm năng.

TS. Bùi Nguyễn Anh Tuấn cho rằng Halal không phải là cơ hội dễ dàng, mà là thị trường của niềm tin, tiêu chuẩn và kỷ luật chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp nào chỉ coi Halal là một giấy chứng nhận sẽ khó đi xa. Ngược lại, những doanh nghiệp xem đây là cơ hội tái cấu trúc sản xuất, nâng chuẩn chất lượng và xây dựng thương hiệu quốc tế sẽ có lợi thế cạnh tranh dài hạn.