Vai trò quan trọng của chợ truyền thống

Theo Sở Công Thương, hiện nay trên địa bàn thành phố Huế có 145 chợ, gồm 4 chợ hạng 1, 22 chợ hạng 2 và 119 chợ hạng 3. Trong đó, có 2 chợ do doanh nghiệp quản lý, 17 chợ do hợp tác xã quản lý, còn lại do đơn vị sự nghiệp công lập hoặc UBND cấp xã quản lý trực tiếp.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, lãnh đạo Sở Công Thương thành phố Huế cho biết, mạng lưới chợ truyền thống vẫn là loại hình thương mại phổ biến, giữ vai trò quan trọng trong cung ứng và tiêu thụ hàng hóa trên địa bàn. Chợ truyền thống tiếp tục là lựa chọn của phần lớn người tiêu dùng nhờ lợi thế về giá cả, mặt hàng phong phú, đồng thời gắn bó lâu đời với văn hóa và thói quen mua bán của người dân.

Hệ thống chợ không chỉ góp phần thúc đẩy sản xuất, lưu thông hàng hóa mà còn tạo việc làm, nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân. Vì vậy, việc đầu tư cải tạo, nâng cấp và xây mới hạ tầng các chợ là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm hoạt động kinh doanh diễn ra an toàn, hiệu quả, phù hợp với tình hình thực tiễn địa phương cũng như quy định hiện hành.

Lãnh đạo Sở Công Thương thành phố Huế nhấn mạnh, phát triển chợ truyền thống không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa, thúc đẩy giao thương và ổn định thị trường hàng hóa. Đây là một trong những yếu tố quan trọng góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại địa phương.

Tại hội thảo phát triển chợ truyền thống ở Huế, ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho rằng, chợ truyền thống có vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng hàng hóa, giao lưu văn hóa và kết nối cộng đồng. Đồng thời, hệ thống chợ còn góp phần giải quyết việc làm, bảo đảm an sinh xã hội, đặc biệt tại khu vực vùng sâu, vùng xa.

Trong tham luận về “Phát huy tối đa tiềm năng của các chợ tại TP Huế”, diễn giả Steve Davies cho biết, chợ truyền thống là không gian văn hóa và giao thương sôi động, tồn tại trong hầu hết các nền văn hóa và là nền tảng hình thành các đô thị. Đây cũng là nơi gìn giữ văn hóa bản địa, truyền thống ẩm thực, đồng thời tạo môi trường giao tiếp cộng đồng đặc trưng.

Theo ông Steve Davies, người dân đến chợ không chỉ để mua bán hàng hóa mà còn để trải nghiệm không gian văn hóa, giao lưu cộng đồng. Bên cạnh đó, những khu chợ mang đậm bản sắc địa phương còn là điểm đến hấp dẫn, góp phần thu hút khách du lịch và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Phát triển chợ theo hướng văn minh, điểm đến du lịch

Sở Công Thương thành phố Huế cho biết, hệ thống chợ từ thành thị đến nông thôn đã được quan tâm đầu tư, phát triển trong thời gian qua. Tuy nhiên, mô hình quản lý chợ truyền thống vẫn còn nhiều khó khăn. Nhiều cơ sở hạ tầng chợ đã xuống cấp do công tác duy tu, sửa chữa chưa được thực hiện thường xuyên, kịp thời.

Bên cạnh đó, nguồn thu từ hoạt động chợ còn hạn chế nên hiệu quả kinh doanh chưa cao. Năng lực của một số đơn vị quản lý chợ còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác cũng như công tác duy tu, bảo dưỡng công trình chợ. Những yếu tố này phần nào tác động đến chất lượng hoạt động thương mại tại các chợ truyền thống.

Ông Phan Hùng Sơn – Phó Giám đốc Sở Công Thương thành phố Huế cho biết, thành phố Huế đã xây dựng kế hoạch phát triển và quản lý chợ giai đoạn 2026-2030, hướng tới mục tiêu đưa hệ thống chợ truyền thống ngày càng văn minh, hiện đại nhưng vẫn giữ được bản sắc văn hóa địa phương.

Theo ông Sơn, mục tiêu chung là nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động chợ, từng bước hoàn thiện mạng lưới chợ trên địa bàn. Đồng thời, khắc phục tình trạng xuống cấp, đầu tư cải tạo và nâng cấp cơ sở vật chất nhằm đảm bảo các yêu cầu về an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường, phòng cháy chữa cháy, văn minh thương mại, lưu thông hàng hóa và thu hút du lịch.

"Việc nâng cấp hệ thống chợ cũng nhằm phục vụ tốt nhu cầu dân sinh, góp phần phát triển sản xuất kinh doanh, tạo nguồn thu bền vững cho địa phương. Thành phố cũng hướng đến giải quyết các vấn đề tồn tại tại cơ sở, huy động nguồn lực xã hội để đầu tư xây dựng hệ thống chợ phát triển đồng bộ, hài hòa", ông Sơn nói.

Ngoài ra, thành phố Huế khuyến khích ứng dụng công nghệ trong quản lý và mua bán tại chợ theo hướng văn minh, hiện đại. Việc phát triển chợ cũng gắn với tiêu chí xây dựng nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao tại khu vực nông thôn, góp phần nâng cao đời sống người dân.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Sở Công Thương đề xuất hai nhóm giải pháp trọng tâm trong thời gian tới. Trong đó, giải pháp đầu tiên là nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hệ thống chợ. Thành phố sẽ tăng cường công tác quản lý trong các lĩnh vực quy hoạch, đầu tư xây dựng, quản lý đất đai, tài chính và an ninh trật tự đối với các chợ trên địa bàn.

Giải pháp thứ hai là đẩy mạnh đầu tư cải tạo, phát triển hệ thống chợ giai đoạn 2026-2030 thông qua việc huy động và bố trí nguồn vốn đầu tư. UBND các phường, xã sẽ trình HĐND cùng cấp kiến nghị cơ quan có thẩm quyền phân bổ vốn đầu tư công hằng năm để xây mới, nâng cấp và mở rộng các chợ.

Trong đó, thành phố ưu tiên đầu tư nâng cấp các chợ đã xuống cấp, không đáp ứng yêu cầu về phòng cháy chữa cháy, vệ sinh môi trường. Đồng thời, đẩy mạnh xã hội hóa, khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã và các thành phần kinh tế tham gia đầu tư xây dựng, quản lý và khai thác chợ.

Về chính sách quản lý và phát triển chợ truyền thống trong thời gian tới, ông Trần Hữu Linh cho biết Bộ Công Thương sẽ xây dựng Nghị định mới thay thế Nghị định số 60/2024/NĐ-CP để phù hợp với thực tiễn. Dự thảo Nghị định mới được sửa đổi theo hướng tạo nguồn vốn đầu tư xây dựng chợ, đặc biệt tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc.

Bên cạnh đó, dự thảo Nghị định cũng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương trong quản lý, khai thác tài sản chợ. Đồng thời, bổ sung đối tượng là cá nhân, hộ kinh doanh cá thể, doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư xây dựng, quản lý kinh doanh chợ.

Ngoài ra, chính sách mới còn cho phép khai thác đa mục tiêu, đa công năng tại chợ; bổ sung quy định sử dụng tài sản kết cấu hạ tầng chợ để tham gia dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư; đồng thời hoàn thiện cơ chế quản lý, sử dụng tài sản hạ tầng chợ được đầu tư theo phương thức đối tác công tư.