Mở cửa thị trường cho doanh nghiệp

Được ký kết ngày 15/11/2020 giữa 10 nước ASEAN và 5 đối tác gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (Hiệp định RCEP) chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2022. Với quy mô bao trùm khoảng 30% dân số, 30% GDP và 30% thương mại toàn cầu, Hiệp định tạo ra một không gian thương mại rộng lớn, kết nối các nền kinh tế có trình độ phát triển, thế mạnh sản xuất và nhu cầu thị trường khác nhau.

Theo bà Nguyễn Việt Chi, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên, Bộ Công Thương, việc RCEP kết nối bốn hiệp định thương mại tự do ASEAN+ nhưng chỉ áp dụng một bộ quy tắc xuất xứ chung đã tạo điều kiện thuận lợi để các nước đa dạng hóa nguồn nguyên liệu và phát triển chuỗi cung ứng vững chắc. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp Việt Nam tìm kiếm đối tác cung ứng, mở rộng mạng lưới khách hàng và tăng cường liên kết với các doanh nghiệp trong khu vực.

Với dư địa thị trường còn rất lớn, trong bối cảnh thương mại quốc tế có nhiều biến động, một trong những hoạt động quan trọng để giúp các doanh nghiệp tận dụng các ưu đãi, đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trường RCEP chính là hoạt động kết nối giao thương. Là doanh nghiệp thường xuyên góp mặt tại nhiều sự kiện triển lãm, hội chợ nhằm gia tăng cơ hội xuất khẩu hàng hóa, ông Đỗ Huy Phương - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Tập đoàn Sapon cho hay, qua các cuộc gặp gỡ trực tiếp, các sự kiện giao thương giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn guyên liệu, công nghệ, phương thức quản trị và kinh nghiệm phát triển thị trường. Đặc biệt, các nền kinh tế thành viên có thế mạnh khác nhau, từ nguồn cung nguyên liệu, công nghiệp chế biến, chế tạo đến công nghệ và hệ thống phân phối đồng thời mở thêm nhiều cơ hội cho hàng Việt.

Bên cạnh đó, thông qua hội chợ, cũng như các hội thảo chuyên ngành và các hoạt động giao thương trực tiếp, doanh nghiệp có thể giới thiệu sản phẩm, tìm hiểu nhu cầu thị trường, tiếp cận nhà nhập khẩu, nhà phân phối và đối tác cung ứng. Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp so sánh sản phẩm của mình với hàng hóa cùng phân khúc, nắm bắt xu hướng tiêu dùng và điều chỉnh phương án kinh doanh. Tuy nhiên, để kết nối giao thương hiệu quả, doanh nghiệp cần xác định rõ sản phẩm có lợi thế, phân khúc khách hàng mục tiêu, tiêu chuẩn của thị trường và khả năng đáp ứng đơn hàng ngay tại sự kiện.

Vào tháng 12 tới đây, một trong những hoạt động xúc tiến thương mại được cộng đồng doanh nghiệp trong nước hết sức quan tâm chính là Hội chợ Thương mại Quốc tế Việt Nam lần thứ 24 tại TP. Hồ Chí Minh (Vietnam Expo HCMC 2026), dự kiến diễn ra từ ngày 3 - 5/12/2026 với chủ đề “Hội tụ giao thương - khởi nguồn tăng trưởng”. Hội chợ dự kiến có sự tham gia của hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ, quy tụ doanh nghiệp, hiệp hội và tổ chức xúc tiến thương mại từ nhiều thị trường. Được tổ chức bởi Công ty Vinexad cùng sự hỗ trợ tích cực của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Hội Lương thực Thực phẩm TP. Hồ Chí Minh (FFA), Vietnam Expo HCMC 2026 tiếp tục hướng tới vai trò là cầu nối giữa doanh nghiệp Việt Nam với thị trường quốc tế, đồng thời tạo không gian để các thương hiệu quốc tế tiếp cận thị trường Việt Nam. 

Đáng chú ý, thông tin từ Công ty Vinexad cho biết, các khu gian hàng quốc tế đến từ Hàn Quốc, Trung Quốc, Malaysia và Việt Nam được giới thiệu là những điểm nhấn của sự kiện, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn cung và nhóm sản phẩm đa dạng. Trong đó, khu gian hàng Hàn Quốc dự kiến có hàng chục doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực mỹ phẩm, đồ gia dụng, thiết bị điện tử, chăm sóc sức khỏe và thể thao. Khu gian hàng Trung Quốc quy tụ hơn 150 doanh nghiệp giới thiệu sản phẩm tiêu dùng và điện tử gia dụng, với các mặt hàng chú trọng tính ứng dụng, thiết kế và tích hợp công nghệ.

Theo Công ty Vinexad, với định hướng lấy giao thương làm trọng tâm, Vietnam Expo HCMC 2026 không chỉ dừng ở hoạt động trưng bày sản phẩm mà còn hướng tới tạo môi trường để doanh nghiệp tìm kiếm khách hàng, tiếp cận nguồn cung, phát triển hệ thống phân phối và mở rộng thị trường. Các chương trình kết nối doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B), hội thảo chuyên ngành và hoạt động xúc tiến thương mại tạo điều kiện để các bên trao đổi trực tiếp về nhu cầu thị trường, năng lực cung ứng và khả năng hợp tác.

Thông qua những hoạt động này, doanh nghiệp Việt Nam có thể chủ động hơn trong việc tìm kiếm đối tác ở các nước RCEP, đồng thời tiếp cận các nguồn nguyên liệu, linh kiện phục vụ sản xuất. Đối với doanh nghiệp nhập khẩu, đây là cơ hội tìm kiếm nhà cung cấp, so sánh chất lượng và điều kiện thương mại. Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, việc tiếp xúc trực tiếp với nhà nhập khẩu, nhà phân phối giúp làm rõ yêu cầu của thị trường, từ đó điều chỉnh sản phẩm và kế hoạch cung ứng phù hợp.

Từ kết nối đơn hàng đến xây dựng thương hiệu

Theo các chuyên gia kinh tế, nếu tận dụng tốt không gian thị trường RCEP, Việt Nam có thể thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ, thu hút đầu tư, phát triển sản xuất và nâng tỷ lệ giá trị gia tăng tạo ra trong nước. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, doanh nghiệp cần nhìn nhận hoạt động giao thương trong mối liên hệ với chiến lược phát triển sản phẩm, công nghệ và thương hiệu.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Cảnh Cường cho rằng, việc đi vào thị trường không đồng nghĩa với xây dựng được thương hiệu trên thị trường. Nếu doanh nghiệp chủ yếu xuất khẩu nguyên liệu, gia công hoặc sản xuất theo đơn đặt hàng OEM cho thương hiệu nước ngoài, phần giá trị giữ lại vẫn hạn chế. Muốn xây dựng thương hiệu, doanh nghiệp cần tiến thêm một bước, làm chủ sản phẩm, tiêu chuẩn, thiết kế, công nghệ, marketing, phân phối và dịch vụ sau bán hàng. Khi đó, “Made in Vietnam” không chỉ là dấu hiệu xuất xứ mà còn phải thể hiện chất lượng, độ tin cậy và giá trị riêng của sản phẩm.

Từ góc nhìn này, tận dụng RCEP có thể được nhìn nhận qua ba cấp độ: xuất khẩu nhiều hơn, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và xây dựng thương hiệu để giữ lại nhiều giá trị hơn tại Việt Nam. Nếu chỉ tập trung gia tăng lượng hàng bán ra, doanh nghiệp mới khai thác được một phần cơ hội của Hiệp định. Khi từng bước tham gia sâu vào chuỗi cung ứng và làm chủ các khâu có giá trị gia tăng cao hơn, doanh nghiệp mới có điều kiện nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn. Để tiến tới mục tiêu đó, chất lượng sản phẩm cần được đặt lên hàng đầu. 

Cùng với chất lượng, nguồn gốc và tính minh bạch ngày càng có ý nghĩa đối với khả năng cạnh tranh của hàng hóa trong RCEP. Theo Luật sư Trần Thị Lan Phương - Phó Giám đốc Công ty Luật TNHH Đa Phương, quản trị vùng nguyên liệu, kiểm soát nhà cung cấp và truy xuất nguồn gốc cần được xem là những năng lực thiết yếu. Đây không chỉ là yêu cầu phục vụ chứng minh xuất xứ để hưởng ưu đãi thuế quan theo RCEP, mà còn giúp doanh nghiệp quản lý rủi ro, kiểm soát chất lượng và cung cấp thông tin đáng tin cậy cho khách hàng. Đối với doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng khu vực, quy tắc xuất xứ cần được tính đến ngay từ khâu lựa chọn nguồn nguyên liệu và tổ chức sản xuất. Việc sử dụng nguyên liệu từ các nước thành viên RCEP có thể mở rộng lựa chọn đầu vào, nhưng hàng hóa chỉ được hưởng ưu đãi khi đáp ứng các quy định liên quan. 

Một hướng đi khác là tăng cường đầu tư vào thiết kế và đổi mới sản phẩm. Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Cảnh Cường, đây là khâu quyết định giá trị gia tăng nhưng còn yếu ở nhiều doanh nghiệp Việt Nam. Thay vì chỉ sản xuất những gì mình sẵn có, doanh nghiệp cần nghiên cứu để thiết kế sản phẩm đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường. Quá trình kết nối với đối tác RCEP vì vậy không nên chỉ xoay quanh giá bán và số lượng đơn hàng, mà cần giúp doanh nghiệp hiểu sâu hơn về thị hiếu khách hàng, xu hướng tiêu dùng và yêu cầu phát triển sản phẩm.

Đối với hoạt động xúc tiến thương mại, các chuyên gia kinh tế cũng nêu khuyến nghị, doanh nghiệp cũng cần chú trọng truyền thông thương hiệu, làm rõ chất lượng, nguồn gốc, công nghệ, giá trị văn hóa và trách nhiệm của sản phẩm. Tuy nhiên, truyền thông chỉ phát huy hiệu quả khi được đặt trên nền tảng chất lượng thực chất. Một thương hiệu muốn đứng vững tại các thị trường RCEP phải được xây dựng từ năng lực sản xuất, sự ổn định của sản phẩm và uy tín trong thực hiện cam kết với đối tác.

Về phía cơ quan xúc tiến thương mại, việc tổ chức hội chợ, kết nối B2B và cung cấp thông tin thị trường được nhấn mạnh là cần gắn với nhu cầu cụ thể của từng nhóm doanh nghiệp, từng ngành hàng. Không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm đối tác, các chương trình xúc tiến cần góp phần nâng cao khả năng tiếp cận tiêu chuẩn thị trường, hiểu biết về quy tắc xuất xứ, phương thức phân phối và yêu cầu của chuỗi cung ứng. Đây là cơ sở để hoạt động kết nối giao thương tạo ra hiệu quả lâu dài thay vì chỉ dừng lại ở những cuộc gặp gỡ ngắn hạn.