Trong hoạt động thương mại quốc tế, xuất xứ hàng hóa là yếu tố nền tảng để xác định tính hợp pháp của sản phẩm khi tiếp cận thị trường nhập khẩu. Với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) là căn cứ pháp lý để hàng hóa được thừa nhận và hưởng ưu đãi trong khuôn khổ các hiệp định thương mại.

Theo ông Trần Ngọc Bình -  Trưởng phòng Quản lý Xuất nhập khẩu khu vực TP. Hồ Chí Minh, khi hàng hóa Việt Nam xuất khẩu ra thị trường quốc tế, nước nhập khẩu cần một chứng từ để xác định rõ hàng hóa được sản xuất tại đâu, có đúng nguồn gốc hay không.

Hệ thống C/O hiện nay được chia thành hai nhóm chính. Nhóm thứ nhất là C/O không ưu đãi, có vai trò xác nhận hàng hóa có xuất xứ từ quốc gia xuất khẩu, giúp đối tác nhập khẩu nhận diện hàng hóa không phải hàng giả, hàng nhái hay hàng trôi nổi.

Nhóm thứ hai là C/O ưu đãi, gắn với các cơ chế giảm hoặc miễn thuế theo các thỏa thuận và hiệp định thương mại mà Việt Nam tham gia.

“Muốn được hưởng ưu đãi, hàng hóa phải đáp ứng các tiêu chí xuất xứ của từng hiệp định cụ thể, đồng thời thực hiện đúng quy trình chứng nhận”, Trưởng phòng Quản lý Xuất nhập khẩu khu vực TP. Hồ Chí Minh cho hay.

Trong bối cảnh Việt Nam tham gia ngày càng nhiều Hiệp định thương mại tự do, vai trò của C/O càng trở nên rõ nét. Nếu trước đây, C/O chủ yếu được coi là một phần hồ sơ xuất khẩu, thì hiện nay đây là điều kiện quan trọng để hàng hóa tiếp cận thị trường với mức thuế ưu đãi. Không có C/O phù hợp, doanh nghiệp vẫn có thể xuất khẩu, nhưng sẽ phải chịu mức thuế thông thường, làm gia tăng chi phí và giảm khả năng cạnh tranh.

Từ thực tiễn quản lý, ông Trần Ngọc Bình cho rằng, nhiều doanh nghiệp vẫn tiếp cận C/O theo cách bị động, chỉ quan tâm khi phát sinh đơn hàng hoặc gặp vướng mắc trong quá trình làm thủ tục. Trong khi đó, nếu coi C/O là một phần của chiến lược xuất khẩu, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong việc tổ chức sản xuất, lựa chọn nguyên liệu và xây dựng chuỗi cung ứng phù hợp với yêu cầu xuất xứ.

“C/O vừa giúp doanh nghiệp hưởng ưu đãi thuế quan vừa nâng cao tính minh bạch và tạo sự tin cậy với đối tác nhập khẩu”, Trưởng phòng Quản lý Xuất nhập khẩu khu vực TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh.

Khi xuất xứ được chứng minh rõ ràng, doanh nghiệp cũng giảm rủi ro trong quá trình kiểm tra, hậu kiểm và xử lý tranh chấp thương mại. Từ góc độ này, C/O có thể được xem là “tấm vé pháp lý” để hàng hóa Việt Nam tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế. Khi doanh nghiệp hiểu đúng và thực hiện đúng quy tắc xuất xứ, ưu đãi từ các hiệp định thương mại sẽ thực sự được chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh bền vững.