Gỡ một số vướng mắc phát sinh trong thực tiễn

Hoạt động xuất khẩu hải sản khai thác của Việt Nam sang hai thị trường chủ lực là châu Âu (EU) và Mỹ đang trong quá trình thích ứng với những yêu cầu mới về thủ tục, đặt ra nhu cầu hoàn thiện và đồng bộ hóa quy trình để bảo đảm thông quan thuận lợi.

Trước tình hình này, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) đã có văn bản kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét, hướng dẫn tháo gỡ một số vướng mắc phát sinh trong thực tiễn triển khai thủ tục xuất khẩu sang hai thị trường trên.

Theo VASEP, trong khoảng gần 4 tháng qua, EU và Mỹ đã điều chỉnh một số quy định liên quan đến nhập khẩu thủy sản khai thác. Cụ thể, phía EU thay đổi thông tin trên mẫu Giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác (Catch Certificate - C/C), đồng thời bổ sung yêu cầu về Giấy xác nhận nguyên liệu (Processing Statement - P/S), áp dụng cả với nguyên liệu khai thác trong nước.

Trong khi đó, Mỹ triển khai quy định theo Đạo luật Bảo vệ động vật có vú ở biển (MMPA), yêu cầu các lô hàng thủy sản khai thác nhập khẩu phải có Giấy chứng nhận COA (Certification of Admissibility) do cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu cấp.

Dù Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành các thông tư và văn bản hướng dẫn, trong quá trình thực hiện tại cơ sở vẫn xuất hiện một số điểm cần tiếp tục hoàn thiện, ảnh hưởng nhất định đến tiến độ xử lý hồ sơ xuất khẩu.

Đồng bộ quy định để hỗ trợ doanh nghiệp

Đối với thị trường EU, VASEP cho rằng việc chưa thống nhất cách ghi thông tin về khối lượng giữa các loại giấy tờ như S/C, C/C và P/S theo các quy định khác nhau đang khiến các đơn vị thực hiện cần thêm thời gian để điều chỉnh, nhằm đáp ứng đồng thời yêu cầu quản lý trong nước và quy định của EU.

Bên cạnh đó, tại một số địa phương, việc cấp lại giấy C/C cho các lô hàng đã cấp trước theo hướng dẫn mới chưa được triển khai đồng bộ. Điều này dẫn đến một số lô hàng khi đến EU cần bổ sung thêm chứng từ để hoàn tất thủ tục thông quan, đồng thời làm phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi. Với các lô hàng đang sản xuất, doanh nghiệp cũng cần được hướng dẫn cụ thể hơn để thực hiện kê khai phù hợp.

Ở thị trường Mỹ, việc thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận COA cũng đặt ra một số yêu cầu mới đối với doanh nghiệp. Quá trình hoàn thiện hồ sơ tại các chi cục thủy sản và kiểm ngư địa phương, đặc biệt với giấy tờ liên quan đến nguyên liệu nhập khẩu, cần có sự thống nhất hơn, nhất là đối với các mẫu cam kết của thuyền trưởng giữa các quốc gia. Đây là nội dung cần được hướng dẫn rõ ràng để tránh gián đoạn trong quá trình xuất khẩu.

Trên cơ sở đó, VASEP kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm rà soát, ban hành hướng dẫn thống nhất về mẫu biểu và cách ghi thông tin đối với hồ sơ xuất khẩu sang EU. Đồng thời, đề nghị chỉ đạo các địa phương thực hiện cấp lại giấy chứng nhận cho các lô hàng đã xuất khẩu trước ngày 13/4 nhằm bảo đảm tính đồng bộ, tạo thuận lợi cho việc thông quan.

Hiệp hội cũng đề xuất xem xét sửa đổi, bổ sung Thông tư 81/2025 về quy định ghi, nộp báo cáo và nhật ký khai thác thủy sản để phù hợp hơn với thực tiễn. Đối với thị trường Mỹ, cần sớm điều chỉnh Thông tư 74/2025 liên quan đến chứng nhận thủy sản xuất khẩu, qua đó hỗ trợ quá trình cấp giấy COA, đồng thời tăng cường tập huấn cho cơ quan thực thi và doanh nghiệp.

Ngoài ra, VASEP đề nghị các cơ quan chức năng phối hợp tổ chức các chương trình đào tạo trong quý II/2026 nhằm giúp doanh nghiệp cập nhật kịp thời các quy định mới của từng thị trường, hoàn thiện hồ sơ xuất khẩu và nâng cao hiệu quả thực hiện thủ tục.

Trong gần 4 tháng qua, EU và Mỹ đã điều chỉnh một số quy định đối với thủy sản khai thác nhập khẩu. EU thay đổi nội dung trên mẫu Giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác (C/C) và bổ sung yêu cầu Giấy xác nhận nguyên liệu (P/S), áp dụng cả với nguyên liệu trong nước. Trong khi đó, Mỹ triển khai quy định theo Đạo luật MMPA, yêu cầu các lô hàng phải có Giấy chứng nhận COA do cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu cấp. Những thay đổi này đặt ra yêu cầu hoàn thiện và thống nhất hơn trong quy trình, thủ tục xuất khẩu để bảo đảm thông quan thuận lợi.