Vẫn là "điểm đến" lớn của hàng hóa Việt

Theo số liệu của Cục Thống kê, Bộ Tài chính, quý I/2026, Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 39,0 tỷ USD. Đại diện Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ nhìn nhận, trong giai đoạn hiện nay, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với xuất khẩu của Việt Nam. Đây là thị trường có quy mô lớn, sức mua cao, khả năng hấp thụ hàng hóa rất mạnh, đồng thời cũng là thị trường có mức độ cạnh tranh cao, tiêu chuẩn khắt khe và môi trường chính sách thay đổi nhanh.

Đáng nói, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ tiếp tục được mở rộng, không chỉ dựa vào nhóm hàng tiêu dùng truyền thống mà ngày càng gia tăng tỷ trọng của các nhóm hàng công nghiệp, chế biến và công nghệ.

Tuy nhiên, cũng theo thông tin từ Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ, thị trường này có tính cạnh tranh rất cao. Đơn cử với thủy sản, Việt Nam vẫn giữ vị trí nhà cung cấp quan trọng, đặc biệt với mặt hàng tôm nhưng cạnh tranh từ Ấn Độ, Ecuador hay Indonesia vẫn rất mạnh, trong khi người tiêu dùng Mỹ ngày càng ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, thân thiện môi trường, chế biến sâu và tiện lợi.

Với ngành gỗ, Việt Nam đã vươn lên nhóm dẫn đầu về xuất khẩu vào Hoa Kỳ nhưng áp lực từ Canada, Trung Quốc, Mexico hay Malaysia vẫn hiện hữu. 

Tương tự, dệt may và da giày vốn là hai ngành xuất khẩu chủ lực, tiếp tục đối mặt cạnh tranh trực diện với Trung Quốc, Bangladesh, Ấn Độ. Lợi thế của Việt Nam nằm ở chất lượng, độ ổn định, nhưng áp lực về nguyên liệu, tiêu chuẩn môi trường, lao động và truy xuất nguồn gốc ngày càng lớn.

Một điểm đáng lưu ý nữa, môi trường chính sách tại Hoa Kỳ đang thay đổi theo hướng chặt chẽ hơn. Các quy định liên quan đến lao động cưỡng bức (UFLPA), truy xuất nguồn gốc, an toàn sản phẩm hay bảo vệ môi trường không còn là yêu cầu khuyến khích mà đã trở thành điều kiện bắt buộc. Doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh bằng giá, mà phải cạnh tranh bằng năng lực tuân thủ.

Chưa kể, những biến động từ bên ngoài đang tác động trực tiếp đến chi phí logistics, giá nhiên liệu và chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi chi phí vận tải tăng, thời gian giao hàng kéo dài, doanh nghiệp xuất khẩu buộc phải tính toán lại toàn bộ phương án kinh doanh. Theo đó, các nhà nhập khẩu Hoa Kỳ cũng trở nên thận trọng hơn, ưu tiên đối tác có khả năng giao hàng ổn định và minh bạch.

6 giải pháp để giữ thị phần trong bối cảnh mới

Qua phân tích có thể thấy, những khó khăn mà doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt không chỉ nằm ở giá mà cốt lõi là năng lực quản trị và khả năng thích ứng với một thị trường liên tục thay đổi. Từ kinh nghiệm hoạt động tại thị trường sở tại, Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ cũng đưa ra 6 khuyến nghị trọng tâm nhằm duy trì ổn định xuất khẩu sang thị trường này trong thời điểm nhiều khó khăn như hiện nay.

Trước hết, các hiệp hội ngành hàng, địa phương và doanh nghiệp cần chủ động xây dựng kế hoạch xúc tiến thương mại từ sớm, bám sát diễn biến chính sách của Hoa Kỳ, đặc biệt là về hải quan, truy xuất nguồn gốc, UFLPA, tiêu chuẩn môi trường, an toàn sản phẩm và yêu cầu bền vững.

Thứ hai, tiếp tục triển khai xúc tiến thương mại với thị trường Hoa Kỳ nhưng lựa chọn hình thức phù hợp, tiết kiệm hơn, hiệu quả hơn, cân đối giữa duy trì hiện diện thị trường với tối ưu hóa chi phí. Các hội chợ, triển lãm chuyên ngành lớn tại Hoa Kỳ vẫn rất quan trọng, nhưng cần được chuẩn bị kỹ hơn về mục tiêu, đối tác, khả năng theo đuổi đơn hàng sau xúc tiến và phương án xử lý rủi ro.

Thứ ba, gắn xúc tiến xuất khẩu với xúc tiến nhập khẩu và xúc tiến đầu tư, theo hướng góp phần thúc đẩy quan hệ kinh tế thương mại song phương theo hướng cân bằng, hài hòa và bền vững hơn. Việc nghiên cứu thúc đẩy nhập khẩu từ Hoa Kỳ các nguyên phụ liệu, máy móc, thiết bị, công nghệ và đầu vào phục vụ sản xuất trong nước cũng là một hướng cần quan tâm.

Thứ tư, doanh nghiệp tăng cường đầu tư cho hệ thống quản trị nội bộ, quản lý chuỗi cung ứng, dữ liệu nguyên liệu, hồ sơ xuất xứ, tiêu chuẩn lao động, môi trường và bộ hồ sơ phản hồi khi bị yêu cầu kiểm tra. Đây là điều kiện để giữ được uy tín, giảm rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh thực chất tại thị trường Hoa Kỳ.

Thứ năm, về phía cơ quan quản lý và Thương vụ tiếp tục đẩy mạnh cung cấp thông tin thị trường chuyên sâu, cảnh báo sớm các thay đổi chính sách, vụ việc điều tra và yêu cầu kỹ thuật mới thông qua hệ thống dữ liệu, hội thảo, tọa đàm và chương trình hỗ trợ doanh nghiệp.

Thứ sáu, ở góc độ vĩ mô, hai nước tiếp tục duy trì đàm phán để sớm hướng tới ký kết một hiệp định phù hợp, ổn định và có tính dự báo cao hơn, qua đó tạo khuôn khổ rõ ràng cho thương mại và đầu tư song phương trong giai đoạn tới. Cùng với đó, tăng cường hơn nữa các cơ chế trao đổi chính sách chuyên đề, đặc biệt là các cơ chế như: Đối thoại an ninh năng lượng, đối thoại về chuỗi cung ứng, tiêu chuẩn kỹ thuật, chuyển đổi xanh và hợp tác công nghiệp. Những cơ chế này không chỉ giúp xử lý các vấn đề trước mắt, mà còn tạo nền tảng để quan hệ kinh tế - thương mại Việt Nam và Hoa Kỳ phát triển theo hướng cân bằng hơn, hài hòa, bền vững hơn trong dài hạn.

Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 39,0 tỷ USD, thủy sản, dệt may, da giày, gỗ và sản phẩm từ gỗ vẫn là mặt hàng xuất khẩu chính.