Đây là chia sẻ của ông Nguyễn Cảnh Cường - nguyên Tham tán thương mại Việt Nam tại Vương quốc Anh với Báo Công Thương.

Dư địa mở rộng thị trường còn lớn

- Thưa ông, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh (UKVFTA) mang lại lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt?

Ông Nguyễn Cảnh Cường: Nếu so sánh với một số thị trường khác, rõ ràng Vương quốc Anh có thể coi là một thị trường có tính ổn định hơn về chính sách, không có những điều chỉnh bất ngờ. Đặc biệt, khi Hiệp định UKVFTA đi vào thực thi đã tạo cho doanh nghiệp một khung pháp lý vừa thuận lợi, vừa ổn định.

Ngoài ra, thị trường Vương quốc Anh tuy không có quy mô lớn như thị trường Hoa Kỳ, song cũng được đánh giá là thị trường cao cấp với sức mua ổn định. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp mới chuyển hướng sang thị trường này, nếu tạo dựng được niềm tin với đối tác và người tiêu dùng Anh, triển vọng phát triển bền vững cũng như khả năng mở rộng thị trường là rất khả quan.

- Tuy nhiên, so với cơ hội mà UKVFTA mang lại, doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa khai thác hiệu quả thị trường Vương quốc Anh. Quan điểm của ông ra sao về vấn đề này?

Ông Nguyễn Cảnh Cường: Qua quan sát của cá nhân tôi, nguyên nhân khiến nhiều doanh nghiệp Việt Nam chưa tận dụng hết các ưu đãi từ Hiệp định UKVFTA, trước hết là từ thủ tục hành chính.

Theo đó, không chỉ ở phía Việt Nam mà cả phía Vương quốc Anh vẫn còn những thủ tục còn chưa thuận lợi. Với một số mặt hàng như gạo thơm, doanh nghiệp Việt xuất khẩu phải thực hiện nhiều bước đăng ký và xin chứng nhận về chủng loại, trong khi chỉ những loại được xác định rõ trong hiệp định mới đủ điều kiện hưởng ưu đãi.

Thực tế sản xuất có sự thay đổi theo thời gian nhưng quy định trong UKVFTA chưa kịp điều chỉnh, cùng với đó là quy trình cấp phép và thông quan của phía Anh còn tương đối phức tạp, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong quá trình tận dụng ưu đãi.

Dư địa của thị trường Anh còn nhiều. Hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Anh chỉ chiếm tỷ trọng khoảng 2% trong tổng nhu cầu nhập khẩu của Anh. Tuy nhiên, ngoài yếu tố thị trường, tôi cũng muốn chia sẻ với doanh nghiệp rằng người Anh rất thận trọng. Họ có xu hướng mua hàng từ những đối tác có quan hệ lâu năm trên nền kinh tế toàn cầu. Ở khu vực châu Á, doanh nghiệp Anh có quan hệ lâu năm với Ấn Độ, Singapore.  

Nhiều doanh nghiệp Anh cũng không có nhân lực để sang tận Việt Nam kiểm soát chất lượng hàng hóa hay đánh giá rủi ro khi quyết định mua hàng, nên họ chọn mua qua các đối tác trung gian quen biết. Điều này dẫn đến việc cả doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp Anh đều bỏ lỡ một phần lợi nhuận, rơi vào tay các thương nhân trung gian.

Đẩy mạnh xúc tiến thương mại

- Vậy, bước sang năm 2026, cũng như cho giai đoạn tới, theo ông, doanh nghiệp Việt Nam cần thay đổi tư duy tiếp cận thị trường Vương quốc Anh như thế nào để tăng tốc tận dụng Hiệp định UKVFTA?

Ông Nguyễn Cảnh Cường: Vấn đề đặt ra hiện nay là doanh nghiệp Việt Nam cần tăng tốc để không bỏ lỡ cơ hội, bởi các ưu đãi từ hiệp định sẽ không tồn tại mãi. Trong tương lai, sẽ có thêm nhiều đối thủ cạnh tranh theo đuổi các Hiệp định thương mại tự do với Vương quốc Anh. Khi đó, lợi thế hiện nay của Việt Nam sẽ dần thu hẹp.

Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam cần tận dụng tối đa những ưu thế mà Việt Nam đang có, chủ động chiếm lĩnh và mở rộng thị phần, xây dựng niềm tin với doanh nghiệp và người tiêu dùng Anh, qua đó củng cố và gia tăng lợi ích kinh tế trên thị trường này trong chiến lược phát triển dài hạn.

Ngoài ra, để tận dụng hiệu quả UKVFTA, trong những hành động là phải tham gia các hội chợ, bởi việc chỉ ngồi trong nước và trông chờ thương vụ giới thiệu bạn hàng có khả năng thành công rất thấp.

Tuy nhiên, tham gia hội chợ ở nước ngoài là thách thức lớn với doanh nghiệp vừa và nhỏ do chi phí thuê gian hàng tại châu Âu rất cao, cần triển khai theo hướng Nhà nước, doanh nghiệp cùng làm. Mặt khác, nếu hướng tới thương mại quốc tế, doanh nghiệp cần tập trung tham gia các hội chợ chuyên ngành, thay vì hội chợ tổng hợp vốn chủ yếu phục vụ doanh nghiệp nội địa.

- Xin cảm ơn ông!

Theo ông Nguyễn Cảnh Cường, sau khi Việt Nam khánh thành Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia đạt tiêu chuẩn quốc tế sẽ góp phần giúp doanh nghiệp Việt Nam giới thiệu sản phẩm với chi phí thấp hơn rất nhiều so với việc ra nước ngoài.