Lực đẩy mới cho xuất khẩu

Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1972 và đặc biệt sau 10 năm nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện (2016-2026), Việt Nam và Ấn Độ không ngừng củng cố tin cậy chính trị, mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực và đạt nhiều kết quả tích cực. Trong đó, hợp tác kinh tế, thương mại tiếp tục là điểm sáng với kim ngạch song phương tăng trưởng mạnh, các lĩnh vực đầu tư, công nghệ số, dệt may, năng lượng, chuỗi cung ứng và đổi mới sáng tạo ngày càng được thúc đẩy theo hướng thực chất, hiệu quả.

Theo thống kê của Cục Hải quan, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - Ấn Độ giai đoạn 2016-2025 đã tăng gấp 3 lần, từ 5,4 tỷ USD lên 16,4 tỷ USD. Riêng năm 2025, tổng kim ngạch song phương đạt 16,46 tỷ USD, tăng 10,5% so với năm 2024. Xuất khẩu của Việt Nam sang Ấn Độ đạt 10,3 tỷ USD, tăng 14,2%; nhập khẩu từ Ấn Độ đạt 6,1 tỷ USD, tăng 4,9%.

Cơ cấu thương mại cho thấy tính bổ trợ rõ nét giữa hai nền kinh tế. Hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Ấn Độ chủ yếu thuộc nhóm chế biến, chế tạo với tỷ trọng trên 70%, gồm sản phẩm công nghệ, điện tử, máy móc, nông, lâm, thủy thủy sản, cao su, hạt tiêu, sắt thép và sản phẩm từ sắt thép. Ở chiều ngược lại, Việt Nam nhập khẩu nhiều nguyên phụ liệu dệt may, chất dẻo nguyên liệu, sắt thép, thủy sản và dược phẩm, phục vụ sản xuất, xuất khẩu và tiêu dùng trong nước.

Đặc biệt, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào tháng 5/2026 đã tạo dấu mốc quan trọng trong quan hệ song phương. Việc hai nước nâng tầm quan hệ lên "Đối tác Chiến lược Toàn diện Tăng cường" mở ra giai đoạn phát triển mới, sâu rộng hơn và thực chất hơn.

Từ nền tảng đó, Việt Nam - Ấn Độ tiếp tục định hình khuôn khổ hợp tác mới, mở rộng dư địa thương mại, đầu tư, đổi mới sáng tạo và kết nối chuỗi cung ứng. Hai nước đặt mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương đạt 25 tỷ USD vào năm 2030 theo hướng cân bằng, bền vững.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Tuấn Việt - chuyên gia xúc tiến xuất khẩu, CEO VIETGO nhận định, những chuyển động mới trong quan hệ Việt Nam - Ấn Độ đang tạo thêm "lực đẩy" cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Trong bối cảnh doanh nghiệp xuất khẩu phải tính toán lại thị trường, đơn hàng và chi phí vận hành, Ấn Độ đang nổi lên như một điểm đến có sức hút đặc biệt. Đây là thị trường có quy mô dân số khoảng 1,45 tỷ người, thuộc nhóm lớn nhất thế giới và tạo ra nhu cầu tiêu dùng khổng lồ đối với nông sản, thực phẩm, vật liệu xây dựng và hàng tiêu dùng.

Ông Việt cho rằng, điểm khác biệt lớn của Ấn Độ nằm ở đặc tính thương mại. Nếu châu Âu, Mỹ là những thị trường có yêu cầu cao về tiêu chuẩn, chứng chỉ và quy trình kiểm soát chất lượng thì Ấn Độ lại đặt nặng yếu tố giá, tốc độ đàm phán và khả năng đáp ứng nguồn hàng. "Doanh nghiệp có nguồn hàng tốt, giá đủ cạnh tranh thì khả năng chốt đơn với khách hàng Ấn Độ rất nhanh", ông Việt phân tích.

Ở nhóm hàng công nghiệp, gỗ dán là mặt hàng có dư địa lớn khi nhu cầu tại Ấn Độ đang quay trở lại, tuy nhiên, doanh nghiệp Việt Nam cần chú ý tiêu chuẩn BIS. Với thị trường này, nhà máy có chứng chỉ BIS sẽ có lợi thế rõ rệt trong tiếp cận khách hàng và xử lý đơn hàng. Ngoài gỗ dán, doanh nghiệp cũng cần quan tâm các sản phẩm như gỗ dăm, gỗ MDF…

Đối với nông sản, ông Việt nhấn mạnh nhóm gia vị như quế, hồi, gừng, nghệ có cơ hội xuất khẩu tốt sang Ấn Độ. Đây là những mặt hàng phù hợp với nhu cầu tiêu dùng, chế biến và thương mại của thị trường tỷ dân. Các sản phẩm tiêu dùng khác như nhựa, gốm sứ, thủy tinh, dệt may cũng có dư địa nếu doanh nghiệp xác định đúng phân khúc và tổ chức được nguồn cung ổn định.

"Ấn Độ có thể là "cửa mở" để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận sâu hơn khu vực Trung Đông, nơi cộng đồng người Ấn Độ sinh sống đông đảo. Vì vậy, thay vì chỉ dồn nguồn lực vào các thị trường cao cấp nhưng nhiều rào cản, doanh nghiệp xuất khẩu cần nhìn Ấn Độ như một thị trường thực dụng, lớn và có khả năng tạo đơn hàng nhanh nếu đi đúng cách", ông Nguyễn Tuấn Việt nhấn mạnh.

"Phép thử" năng lực cung ứng

Theo chuyên gia kinh tế, TS. Nguyễn Minh Phong - Uỷ viên Hội đồng tư vấn Kinh tế, Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, dư địa xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam sang Ấn Độ còn rất lớn, song kết quả hiện nay vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này sang Ấn Độ đạt dưới 500 triệu USD, chỉ chiếm 1,4% tổng nhập khẩu nông lâm thủy sản của thị trường này.

Những mặt hàng Việt Nam đang xuất khẩu sang Ấn Độ chủ yếu gồm cao su, gỗ và sản phẩm gỗ, hạt tiêu, thức ăn chăn nuôi, mây tre đan, cà phê, thủy sản và hạt điều. Đây đều là các nhóm hàng Việt Nam có thế mạnh sản xuất, chế biến và thương mại. Tuy nhiên, xét trên quy mô dân số, sức mua và nhu cầu nguyên liệu phục vụ tiêu dùng, chế biến của Ấn Độ, thị phần của hàng Việt vẫn còn khá mỏng.

"Điều này cho thấy khoảng trống thị trường còn rộng, cơ cấu nhập khẩu nông, lâm, thủy sản của Ấn Độ có nhiều điểm tương đồng với lợi thế xuất khẩu của Việt Nam. Các mặt hàng như hạt điều, gia vị, cao su, trái cây, thủy sản và sản phẩm gỗ đều có khả năng cạnh tranh tốt hơn nếu doanh nghiệp xây dựng được nguồn cung ổn định, kiểm soát chất lượng chặt chẽ và có chiến lược tiếp cận phù hợp với đặc thù thương mại của thị trường Ấn Độ", vị chuyên gia nhấn mạnh.

Từ thực tiễn doanh nghiệp, ông Nguyễn Tiến Đạt - Giám đốc Công ty cổ phần Victory Cafe 980 cho rằng, Ấn Độ là thị trường đầy tiềm năng đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực nông sản, thực phẩm và nguyên liệu chế biến. Theo ông Đạt, khách hàng Ấn Độ đàm phán giá quyết liệt nhưng ra quyết định nhanh khi nhà cung cấp đáp ứng được mức giá phù hợp. Đây là điểm khác biệt lớn so với nhiều thị trường cao cấp khi doanh nghiệp thường phải vượt qua nhiều yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn, chứng chỉ và quy trình kiểm soát chất lượng.

Với quy mô dân số hơn 1 tỷ người, Ấn Độ có nhu cầu tiêu dùng rất lớn, nhất là đối với các mặt hàng phục vụ đời sống hằng ngày. Ông Đạt cho rằng, nông sản là nhóm hàng gắn trực tiếp với nhu cầu ăn uống, vì vậy thị trường đông dân như Ấn Độ cần được doanh nghiệp Việt Nam quan tâm nhiều hơn trong chiến lược xuất khẩu.

"Khách hàng Ấn Độ mặc cả rất mạnh nhưng nếu doanh nghiệp có nguồn hàng tốt và giá cạnh tranh thì họ chốt đơn rất nhanh. Quyết định đặt cọc cũng có thể thuận lợi hơn so với nhiều thị trường khác", ông Đạt chia sẻ.

Từ kinh nghiệm giao dịch thực tế, ông Đạt khuyến nghị doanh nghiệp Việt Nam muốn khai thác hiệu quả thị trường Ấn Độ cần chuẩn bị kỹ về nguồn hàng, kiểm soát chất lượng và xây dựng chính sách giá phù hợp. Trong đó, yếu tố ổn định nguồn cung rất quan trọng bởi khách hàng Ấn Độ thường mua với số lượng lớn.

Cơ hội tại thị trường Ấn Độ là rất rõ nhưng không dành cho cách làm nhỏ lẻ hoặc thiếu chuẩn bị. Doanh nghiệp cần có năng lực cung ứng đủ mạnh, phản hồi nhanh và giữ chữ tín trong giao dịch. Khi đáp ứng được các yêu cầu này, Ấn Độ chắc chắn trở thành một thị trường xuất khẩu quan trọng đối với nhiều nhóm hàng của Việt Nam.