Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, xuất xứ hàng hóa trở thành “tấm hộ chiếu” để hàng hóa Việt Nam bước chân vững chắc vào các thị trường có Hiệp định thương mại tự do (FTA). Chủ trương phân cấp, phân quyền trong cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) và văn bản chấp thuận về cho Sở Công Thương các tỉnh, thành phố được xem là một bước đi quan trọng tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp xuất khẩu.

Thực tiễn triển khai tại Bắc Ninh cho thấy, chủ trương này đã nhanh chóng phát huy hiệu quả. Qua chia sẻ của các doanh nghiệp cho biết, việc chuyển hồ sơ xin cấp C/O về địa phương đã giúp doanh nghiệp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý thủ tục, giảm áp lực đi lại trong trường hợp nộp hồ sơ trực tiếp và chủ động hơn trong quá trình hoàn thiện, giải trình hồ sơ.

Không chỉ dừng lại ở thuận lợi về thủ tục hành chính, việc tiếp cận C/O ngay tại địa phương còn mang ý nghĩa lớn hơn đối với chiến lược xuất khẩu của doanh nghiệp.

Khi doanh nghiệp chủ động nắm vững và đáp ứng các quy tắc xuất xứ, C/O trở thành cơ sở pháp lý quan trọng để hàng hóa được hưởng ưu đãi thuế quan theo các hiệp định song phương và đa phương mà Việt Nam tham gia. Đây chính là lợi thế cạnh tranh then chốt, giúp doanh nghiệp Việt Nam cải thiện giá bán, nâng cao vị thế trong đàm phán thương mại và mở rộng thị phần tại các thị trường FTA.

Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với bà Đào Huyền – đại diện Công ty TNHH Công nghệ Francool Việt Nam (tỉnh Bắc Ninh) xoay quanh nội dung này.

Doanh nghiệp chủ động tìm hiểu thông tin cấp C/O tại địa phương

- Theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) và văn bản chấp thuận được chuyển về Sở Công Thương các tỉnh, thành phố. Công ty đã tiếp cận và thực hiện thủ tục này tại Sở Công Thương tỉnh Bắc Ninh ra sao, thưa bà?

Bà Đào Huyền: Chúng tôi nhận được thông tin hồ sơ xin cấp C/O có thể thực hiện tại địa phương. Việc này thực sự tạo thuận lợi rất lớn cho doanh nghiệp. Trước đó, việc chuyển giao trong quá trình phân cấp, phân quyền nên nhiều hồ sơ của chúng tôi bị xử lý chậm. Trước thực tế đó, doanh nghiệp đã chủ động tìm hiểu thông tin và liên hệ trực tiếp với Sở Công Thương tỉnh Bắc Ninh để thực hiện thủ tục.

Về quy trình, chúng tôi được cán bộ tại Sở Công Thương tỉnh Bắc Ninh hướng dẫn rất tận tình, cụ thể. Hiện doanh nghiệp đang thực hiện việc chuyển đổi từ việc xin C/O (đối với hồ sơ nộp trực tiếp) tại Hà Nội về tỉnh. Việc này, giúp rút ngắn đáng kể thời gian xin cấp C/O và tạo thuận lợi trong quá trình đi lại. Nếu hồ sơ phát sinh vấn đề cần giải trình thì doanh nghiệp cũng chủ động và thuận tiện hơn rất nhiều.

Nhiều lợi thế từ chủ động đáp ứng quy tắc xuất xứ

- Bà có thể chia sẻ thêm những lợi thế cụ thể mà doanh nghiệp đạt được khi chủ động đáp ứng quy tắc xuất xứ hàng hóa và trong hoạt động xuất khẩu vào các thị trường FTA?

Bà Đào Huyền: Từ thực tiễn trong hoạt động xuất khẩu hàng hóa của doanh nghiệp chúng tôi thấy rằng, việc chủ động đáp ứng quy tắc xuất xứ và xin cấp C/O đã giúp chúng tôi có nhiều thuận lợi trong quá trình đàm phán với đối tác.

Cụ thể, giá bán sản phẩm được cải thiện, nâng cao lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp so với các doanh nghiệp ở những quốc gia không nằm trong các hiệp định song phương hoặc đa phương mà Việt Nam tham gia. Đối với các thị trường xuất khẩu có hiệp định với Việt Nam, đây là lợi thế rất rõ ràng.

Cần nắm chắc điều kiện đáp ứng quy tắc xuất xứ

- Trong quá trình xin cấp C/O, những khó khăn, vướng mắc lớn nhất mà doanh nghiệp gặp phải là gì, thưa bà?

Bà Đào Huyền: Khó khăn lớn nhất của chúng tôi nằm ở khâu xác định doanh nghiệp có đủ tiêu chí để đáp ứng quy tắc xuất xứ hay không. Doanh nghiệp chúng tôi là doanh nghiệp gia công, sản xuất dầu nhờn, dầu bôi trơn, có các công đoạn phối trộn.

Nếu việc phối trộn chỉ mang tính giản đơn, thực hiện bằng tay hoặc bằng máy móc đơn giản, không theo quy trình và tỷ lệ phức tạp thì sẽ không đáp ứng được tiêu chí xuất xứ. Vì vậy, ranh giới giữa việc đáp ứng và không đáp ứng quy tắc xuất xứ là vấn đề mà doanh nghiệp phải nắm rất chắc.

Chúng tôi mong rằng trong thời gian tới, Bộ Công Thương và Sở Công Thương tỉnh Bắc Ninh sẽ tiếp tục hỗ trợ và hoàn thiện cơ sở hạ tầng hệ thống EcoSys để doanh nghiệp khi đăng ký hồ sơ được thuận lợi hơn nữa để doanh nghiệp xuất khẩu, xin cấp C/O nhanh nhất.

- Xin cảm ơn bà!

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, phân cấp cấp C/O là tiền đề quan trọng để hình thành một hệ sinh thái hỗ trợ xuất khẩu hiệu quả hơn, gần doanh nghiệp hơn. Khi chính quyền địa phương nắm sát thực tế sản xuất, đồng hành và hướng dẫn doanh nghiệp ngay từ cơ sở, các ưu đãi từ FTA sẽ thực sự được chuyển hóa thành lợi ích, thúc đẩy xuất khẩu bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả chính sách này, doanh nghiệp phải đóng vai trò trung tâm và chủ động và hiểu sâu quy tắc xuất xứ, chuẩn hóa quy trình sản xuất và chuẩn bị hồ sơ bài bản, minh bạch.