Nền tảng công nghiệp – động lực tăng trưởng chủ lực

Theo điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Vĩnh Long giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, địa phương định hình cấu trúc phát triển với 1 khu kinh tế và 22 khu công nghiệp, trong đó có 6 khu công nghiệp nằm trong khu kinh tế. Đây là bước đi nhằm mở rộng không gian sản xuất, thu hút dòng vốn đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thực tế cho thấy, khu vực công nghiệp đang trở thành trụ cột tăng trưởng của tỉnh. Tính đến nay, Vĩnh Long đã thu hút 213 dự án thứ cấp còn hiệu lực, bao gồm 87 dự án FDI với tổng vốn đăng ký gần 175.066 tỷ đồng. Riêng năm 2025, các khu công nghiệp và khu kinh tế đang hoạt động đóng góp hơn 4.974 tỷ đồng vào ngân sách, tương đương 22,15% tổng thu ngân sách toàn tỉnh. Giá trị sản xuất công nghiệp đạt trên 87.246 tỷ đồng, chiếm hơn 72% toàn ngành.

Theo ông Nguyễn Văn Phương – Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Vĩnh Long, những con số tăng trưởng ấn tượng không chỉ cho thấy sự chuyển dịch mạnh mẽ của cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, mà còn khẳng định vai trò “đầu tàu” của các khu công nghiệp, khu kinh tế. Đây chính là động lực then chốt trong tạo việc làm, gia tăng nguồn thu ngân sách và mở rộng dư địa xuất khẩu, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương theo hướng bền vững.

Trong khi đó, Khu kinh tế Định An nổi lên như một cực tăng trưởng mới, đóng vai trò kết nối giữa công nghiệp, dịch vụ và kinh tế biển. Với quy mô khoảng 39.020 ha, được thành lập từ năm 2009 và sở hữu bờ biển dài 42 km, khu vực này được định hướng phát triển đa ngành, tích hợp từ công nghiệp, thương mại – dịch vụ đến du lịch và nông – ngư nghiệp.

Quy hoạch mới mở ra cơ hội thu hút vốn

Sau 15 năm phát triển, Khu kinh tế Định An đã thu hút 48 dự án với tổng vốn khoảng 124.273 tỷ đồng. Trong đó, khu vực đầu tư trong nước chiếm ưu thế với 46 dự án, còn lại là 2 dự án FDI. Riêng năm 2025, khu kinh tế này đóng góp gần 2.595 tỷ đồng cho ngân sách tỉnh, với giá trị sản xuất công nghiệp đạt hơn 25.614 tỷ đồng.

Đáng chú ý, ngày 19/3/2026, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch chung Khu kinh tế Định An đến năm 2040, quy hoạch mới giữ nguyên quy mô nhưng tái cấu trúc thành 6 phân khu chuyên ngành, bao gồm: động lực kinh tế biển, trung tâm xuất khẩu năng lượng, phát triển đô thị – du lịch, công nghiệp – đô thị – dịch vụ, khu dân cư nông thôn và bảo tồn môi trường, cùng phân khu thương mại – dịch vụ và hậu cần nghề cá.

Điểm nhấn của quy hoạch là việc bổ sung trung tâm xuất khẩu năng lượng tái tạo, tích hợp khu công nghiệp Ngũ Lạc, điều chỉnh hệ thống kho ngoại quan và phát triển các khu công nghiệp gắn với Trung tâm Điện lực Duyên Hải. Đồng thời, hạ tầng kỹ thuật như giao thông, cấp điện, cấp thoát nước cũng được điều chỉnh đồng bộ, phù hợp với nhu cầu phát triển mới.

Song song với quy hoạch không gian, hạ tầng kết nối đang được đẩy mạnh đầu tư, các tuyến quốc lộ 53, 54, 57, 57B, 60; tuyến hành lang ven biển; luồng tàu biển trọng tải lớn vào sông Hậu; cầu Rạch Miễu 2; cầu Cổ Chiên; cảng tổng hợp Định An và tuyến cao tốc Hồng Ngự – Trà Vinh đang dần hoàn thiện. Hệ thống này giúp tăng cường liên kết vùng với TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận thị trường quốc tế.

Theo đánh giá của doanh nghiệp, đây chính là “điểm cộng” lớn để thu hút các dự án quy mô lớn. Ông Lê Tuấn Anh - Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Sao Mai, nhận định, việc điều chỉnh quy hoạch lần này cho thấy sự chủ động, linh hoạt và tư duy chiến lược của lãnh đạo tỉnh trong phát triển kinh tế biển, hạ tầng logistics và thu hút đầu tư. Với vị trí gắn hệ thống cảng biển, kết nối vùng thuận lợi, Khu kinh tế Định An có nhiều điều kiện trở thành cực tăng trưởng mới. Doanh nghiệp đánh giá cao nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư của tỉnh, tạo niềm tin cho doanh nghiệp gắn bó lâu dài. Tập đoàn Sao Mai đã ký Biên bản ghi nhớ khảo sát đầu tư Khu công nghiệp Ngũ Lạc (giai đoạn 2), quy mô khoảng 884 ha, tổng vốn dự kiến 8.400 tỷ đồng, phù hợp định hướng phát triển của địa phương.

Từ quy hoạch đến hành động – bài toán thực thi và lan tỏa

Chiều 22/4, trao đổi với phóng viên báo Công Thương, ông Trần Chí Quang - Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long, cho biết tỉnh xác định rõ lộ trình triển khai với trọng tâm là các dự án chiến lược, địa phương sẽ khẩn trương lập quy hoạch phân khu, tạo quỹ đất sạch và huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng, đặc biệt là giao thông.

Đồng thời, tỉnh Vĩnh Long định hướng phát triển đồng bộ các khu đô thị, tái định cư, dịch vụ, y tế và giáo dục, nhằm tạo môi trường sống ổn định cho người lao động. Đồng thời, công tác đào tạo nguồn nhân lực cũng được gắn chặt với nhu cầu doanh nghiệp, giúp nâng cao chất lượng lao động và tăng sức hấp dẫn đầu tư.

Về cơ chế, tỉnh Vĩnh Long tiếp tục hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp theo hướng minh bạch, cụ thể. Từ khâu tìm hiểu đầu tư đến triển khai dự án đều được cung cấp thông tin rõ ràng về quỹ đất, giải phóng mặt bằng, ưu đãi và nguồn lao động. Đây được xem là yếu tố then chốt để nâng cao niềm tin của nhà đầu tư, đặc biệt là các tập đoàn lớn.

Ngoài ra, tỉnh cũng đẩy mạnh xúc tiến đầu tư theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, hướng tới các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như năng lượng tái tạo, công nghiệp chế biến, logistics và dịch vụ cảng biển. Sự chủ động này không chỉ giúp tăng khả năng cạnh tranh mà còn tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Quy hoạch mới và quyết tâm triển khai đồng bộ, Khu kinh tế Định An đang đứng trước cơ hội trở thành cực tăng trưởng quan trọng, tạo động lực lan tỏa cho kinh tế biển và công nghiệp tỉnh Vĩnh Long trong dài hạn.