Tiềm năng lớn và khó khăn trong vận chuyển, thu mua

Điện Biên có địa hình miền núi, dân cư chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số, phân tán và nhiều vùng sản xuất khó tiếp cận. Tuy nhiên, đây lại là một trong những địa phương có tiềm năng lớn về các sản phẩm nông sản có giá trị. Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên, chỉ riêng xã vùng cao Mường Ảng hiện có 18 sản phẩm OCOP gồm 16 sản phẩm 3 sao và 2 sản phẩm 4 sao; nhiều sản phẩm đặc sản có giá trị. Danh mục sản phẩm khá đa dạng, từ cà phê chế biến, bưởi da xanh đến thịt trâu, thịt lợn gác bếp, lạp sườn, giò chả…

Đặc biệt, trong cơ cấu nông sản, cà phê Arabica giữ vai trò nổi bật. Địa hình cao, khí hậu mát mẻ và điều kiện thổ nhưỡng là nền tảng tạo nên hương vị riêng cho cà phê Mường Ảng. Địa phương có 1.813 ha cà phê cho thu hoạch, sản lượng quả tươi bình quân khoảng 17.000 tấn mỗi năm; sản lượng cà phê trấu năm 2025 ước đạt 3.300 tấn.

Về thế mạnh của nông sản Điện Biên, các sản phẩm như chè, cà phê, mắc ca… cũng có yêu cầu về thời gian thu gom, sơ chế và chế biến nên đặt ra bài toán tổ chức logistics phù hợp với đặc thù địa hình. Với hàng hóa, nông sản tại vùng cao, khoảng cách địa lý không phải lúc nào cũng là vấn đề lớn nhất. Điểm nghẽn nằm ở chặng đường từ nương, đồi xuống điểm tập kết, thu mua. Địa hình dốc, đường nhỏ hẹp, quanh co, trơn trượt và đặc biệt trong điều kiện thời tiết xấu khiến việc vận chuyển phụ thuộc nhiều vào điều kiện đường bộ và tốn thêm nhiều công sức trong thời điểm thu hoạch.

Tại Mường Ảng, bài toán này đặc biệt rõ với vùng sản xuất cà phê, mắc ca, nằm trên đồi, có những khu vực cách điểm tập kết, thu mua 4 -5 km, địa hình dốc và đường vận chuyển hạn chế.

Tiếp sức cho nông sản vùng dân tộc thiểu số tỉnh Điện Biên

Từ thực tế đó, phát huy thế mạnh về công nghệ, mạng lưới, hệ thống phương tiện vận chuyển chuyên dụng, đa dạng tại các địa bàn, Vietnam Post đã nghiên cứu và ứng dụng UAV như một công đoạn trong chuỗi logistics: khảo sát nhu cầu của người dân, khảo sát các điểm lập tuyến bay; vận chuyển nông sản từ điểm thu hoạch đến điểm tập kết bằng UAV; sau đó tiếp tục trung chuyển bằng phương tiện mặt đất đến hợp tác xã, cơ sở thu mua hoặc chế biến theo nhu cầu của khách hàng. Gần nhất, ngày 21/9/2026, tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên, Tổng công ty Bưu điện Việt Nam (Vietnam Post) chính thức khai trương, đưa vào vận hành dịch vụ vận chuyển hàng hóa, nông sản bằng thiết bị bay không người lái (UAV).

Với tải trọng vận chuyển 50kg/chuyến UAV, Vietnam Post không đơn thuần là rút ngắn một chặng vận chuyển mà quan trọng hơn là từng bước triển khai mô hình logistics phù hợp với đặc thù vùng sản xuất. Qua đó, hàng hóa, nông sản có thể được đưa ra khỏi vùng sản xuất nhanh hơn, giảm bớt các khâu trung gian và mở rộng khả năng kết nối với thị trường.

Cách tiếp cận này không nhằm thay thế toàn bộ phương thức vận chuyển hiện có, mà bổ sung một phương thức phù hợp cho những chặng đường bộ khó tiếp cận. Qua đó, có thể tổ chức và kiểm soát tốt hơn hành trình hàng hóa, nông sản từ vùng sản xuất đến điểm tập kết và các chặng tiếp theo.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Chu Quang Hào, Tổng Giám đốc Tổng công ty Bưu điện Việt Nam cho biết, công nghệ là một trong những động lực quan trọng để đổi mới hoạt động bưu chính, logistics. Trong đó, UAV là một hướng công nghệ mới mà Vietnam Post chủ động nghiên cứu, thử nghiệm để đánh giá khả năng ứng dụng vào thực tiễn.

Với mạng lưới phục vụ rộng khắp đến xã, thôn, bản, Vietnam Post đặc biệt quan tâm đến khả năng ứng dụng UAV tại những khu vực địa hình khó khăn, khoảng cách vận chuyển xa hoặc phương thức vận chuyển truyền thống còn hạn chế. Đặc biệt với những hàng hóa có yêu cầu cao về thời gian vận chuyển, việc ứng dụng UAV có thể coi là một phương thức mang lại hiệu quả ưu việt.

“Việc tham gia phát triển kinh tế tầm thấp đối với Vietnam Post không chỉ là ứng dụng một phương tiện vận chuyển mới, mà xa hơn là kết hợp mạng lưới vật lý hiện có với công nghệ để hình thành những phương thức logistics mới, hiệu quả hơn và phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân, doanh nghiệp và địa phương”, ông Chu Quang Hào nhấn mạnh.

Từ góc độ nông nghiệp, UAV được nghiên cứu cho nhiều bài toán khác nhau như vận chuyển nông sản sau thu hoạch, phun/rải thuốc, phân bón và hỗ trợ một số hoạt động trong nông nghiệp.

Từ kết quả triển khai tại Mường Ảng, Điện Biên, Vietnam Post sẽ tiếp tục nghiên cứu mở rộng mô hình triển khai tại một số phương khác. Đồng thời, từng bước đưa phương thức vận chuyển bằng UAV vào kết nối chặng giữa trong mạng lưới của Vietnam Post. Bên cạnh đó, sẽ mở rộng phương thức vận chuyển bằng UAV sang các lĩnh vực khác, phù hợp với điều kiện thực tế. Vietnam Post cũng hướng tới phát triển các gói dịch vụ mở rộng từ vận chuyển hàng hóa tại điểm thu hoạch đến kết nối với vận tải đường bộ, sơ chế, đóng gói, lưu kho, phân phối và chuyển phát.

Về phía địa phương, để thúc đẩy nông nghiệp tỉnh phát triển, đặc biệt là khu vực còn nhiều khó khăn như vùng dân tộc thiểu số, mới đây, tỉnh Điện Biên đã ban hành Nghị quyết số 23/2026/NQ-HĐND ngày 16/7/2026 về chính sách hỗ trợ thực hiện cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung, xanh, thông minh, bền vững; áp dụng đối với doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ gia đình tham gia sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản.

Nghị quyết số 23/2026/NQ-HĐND quy định hỗ trợ phát triển nông nghiệp thông minh với mức cao nhất 50% kinh phí đầu tư hệ thống nhà màng, nhà lưới, tưới tiết kiệm và tưới thông minh. Mức hỗ trợ không quá một tỷ đồng đối với doanh nghiệp, hợp tác xã; 700 triệu đồng đối với tổ hợp tác, nhóm hộ và 300 triệu đồng đối với hộ gia đình. Những chính sách hỗ trợ này đã tạo hành lang để doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư vào các khâu còn yếu của chuỗi giá trị; đồng thời nâng cao giá trị, tạo sức bền cho sản phẩm và thế mạnh vùng trồng được khẳng định, duy trì.

Bên cạnh những chính sách của tỉnh, sự vào cuộc của doanh nghiệp đã và đang tạo điều kiện giúp nông sản Điện Biên nâng cao giá trị, từ đó cải thiện đời sống đồng bào dân tộc thiểu số địa phương.

Cùng với mở rộng diện tích, ngành nông nghiệp tỉnh đã tham mưu nhằm hỗ trợ sản xuất, chế biến tại vùng trồng để nâng cao giá trị sản phẩm bằng việc ban hành chính sách hỗ trợ toàn diện, thu hút nhà đầu tư về địa bàn và khuyến khích nông dân mở rộng sản xuất, chế biến.