Chuẩn hóa quy định theo EU

LIVSFS 2025:5 là quy định mới của Cơ quan Thực phẩm Thụy Điển về sữa bột và các dạng sữa cô đặc sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 14/6/2026, thay thế hoàn toàn văn bản LIVSFS 2003:16. Quy định được ban hành trong bối cảnh Thụy Điển tiếp tục nội luật hóa các sửa đổi của Liên minh châu Âu (EU) trong nhóm chính sách thường được gọi là “breakfast directives”, nhằm cập nhật hệ thống tiêu chuẩn thực phẩm phù hợp hơn với yêu cầu thị trường hiện đại.

Về nguyên tắc, LIVSFS 2025:5 áp dụng trực tiếp đối với các chủ thể tham gia sản xuất, chế biến, nhập khẩu, đóng gói và phân phối thực phẩm trong lãnh thổ Thụy Điển. Tuy nhiên, trên thực tế, tác động của quy định này lan tỏa rộng hơn, đặc biệt trong bối cảnh EU đang đẩy mạnh đồng bộ hóa tiêu chuẩn kỹ thuật, tên gọi pháp lý, thành phần và quy định ghi nhãn đối với các sản phẩm thực phẩm chế biến.

Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp ngoài EU, trong đó có Việt Nam, dù không chịu điều chỉnh trực tiếp vẫn sẽ bị ảnh hưởng thông qua yêu cầu từ phía đối tác nhập khẩu và phân phối tại châu Âu. Khi các doanh nghiệp trong EU buộc phải tuân thủ chặt chẽ hơn, họ cũng sẽ gia tăng yêu cầu đối với nhà cung cấp nước ngoài, từ hồ sơ sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật đến tính minh bạch của quy trình sản xuất.

Thực tế cho thấy, những thay đổi về tiêu chuẩn không chỉ dừng ở yếu tố kỹ thuật mà còn liên quan chặt chẽ đến cách sử dụng tên gọi hàng hóa. Doanh nghiệp chỉ được phép sử dụng tên sản phẩm khi đáp ứng đầy đủ tiêu chí tương ứng, khiến việc phân loại, ghi nhãn và xây dựng hồ sơ kỹ thuật trở thành yếu tố then chốt trong quá trình xuất khẩu.

Thông tin đến Báo Công Thương, bà Nguyễn Thị Hoàng Thúy, Vụ trưởng, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển (kiêm nhiệm Đan Mạch, Na Uy, Iceland và Latvia), chia sẻ, tác động lớn nhất đối với doanh nghiệp Việt không nằm ở bản thân quy định của Thụy Điển mà ở xu hướng chung của toàn thị trường EU. “Khi nhà nhập khẩu châu Âu phải tuân thủ chặt hơn về thành phần, tên gọi và nhãn hàng, họ sẽ đòi hỏi nhà cung cấp nước ngoài cung cấp hồ sơ sản phẩm đầy đủ hơn, chứng minh quy trình công nghệ rõ hơn”, bà nhận định.

Cơ hội từ sản phẩm ít lactose, thách thức từ tiêu chuẩn cao

Một trong những điểm mới đáng chú ý của LIVSFS 2025:5 là việc EU cho phép áp dụng các kỹ thuật xử lý để tạo ra sản phẩm sữa bảo quản dạng khử nước có hàm lượng lactose giảm hoặc không chứa lactose. Đây được xem là bước điều chỉnh mang tính thị trường rõ nét, khi mở rộng không gian công nghệ cho các dòng sản phẩm phục vụ nhóm người tiêu dùng nhạy cảm với lactose.

Việc cho phép áp dụng các kỹ thuật này cho thấy cách tiếp cận chính sách đang dần chuyển từ bảo thủ sang linh hoạt hơn, tạo điều kiện cho đổi mới công nghệ trong ngành chế biến sữa. Trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng tại EU ngày càng đa dạng, đặc biệt với các sản phẩm có tính cá nhân hóa về dinh dưỡng, nhóm sản phẩm ít lactose hoặc không lactose đang trở thành phân khúc tiềm năng.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đây là tín hiệu tích cực nếu xét ở góc độ phát triển sản phẩm. Nếu có năng lực công nghệ phù hợp, doanh nghiệp có thể tận dụng xu hướng này để mở rộng sang các dòng sữa bột giá trị gia tăng, thay vì chỉ tập trung vào gia công hoặc cạnh tranh ở phân khúc truyền thống với biên lợi nhuận thấp.

Tuy nhiên, song hành với cơ hội là áp lực tuân thủ ngày càng cao. Quy định mới tiếp tục nhấn mạnh việc bảo vệ các tên gọi chuẩn của sản phẩm, yêu cầu doanh nghiệp phải đảm bảo sự thống nhất giữa thành phần, phương pháp chế biến, tên gọi thương mại và thông tin ghi nhãn. Bất kỳ sai lệch nào cũng có thể dẫn đến rủi ro về pháp lý, chi phí điều chỉnh hoặc thậm chí mất cơ hội tiếp cận thị trường.

Theo đó, năng lực kiểm soát hồ sơ kỹ thuật và khả năng thích ứng với tiêu chuẩn mới trở thành yếu tố quyết định. “Doanh nghiệp nào chủ động nâng cao năng lực kiểm soát hồ sơ kỹ thuật và phát triển sản phẩm phù hợp với xu hướng tiêu dùng mới sẽ có lợi thế rõ rệt trong giai đoạn tới”, bà Nguyễn Thị Hoàng Thúy nhấn mạnh.

Có thể thấy, LIVSFS 2025:5 không chỉ là một thay đổi mang tính kỹ thuật trong hệ thống pháp lý của Thụy Điển, mà còn phản ánh xu hướng lớn hơn của thị trường EU: Tiêu chuẩn hóa chặt chẽ hơn nhưng đồng thời mở ra không gian cho đổi mới sản phẩm. Với doanh nghiệp Việt Nam, bài toán không chỉ là đáp ứng yêu cầu, mà còn là tận dụng cơ hội để nâng cao giá trị gia tăng và vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.