Trao đổi thương mại hai chiều tăng trưởng tích cực

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang đối mặt với nhiều biến động khó lường, đặc biệt là xu hướng gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại, chính sách thuế đối ứng..., yêu cầu đặt ra với doanh nghiệp Việt Nam không chỉ là tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA), giữ vững thị trường truyền thống mà còn phải chủ động đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, phân tán rủi ro, bảo đảm tăng trưởng bền vững.

Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh (UKVFTA) chính thức có hiệu lực từ ngày 1/5/2021. Đánh giá về việc tận dụng Hiệp định UKVFTA, ông Ngô Chung Khanh - Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương), xét về góc độ tận dụng và trao đổi thương mại giữa hai bên có thể nói hiệp định đem lại kết quả tích cực. “Trong thời gian vừa qua, tôi nhận thấy tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam sang Vương quốc Anh mặc dù vẫn duy trì tương đối tốt, nhưng nhập khẩu từ Vương quốc Anh dường như tăng nhanh hơn” - ông Khánh nói.

Năm 2025, Việt Nam xuất khẩu sang Vương quốc Anh tăng trưởng khoảng gần 10%, nhưng tính khoảng 10 tháng năm 2025 Việt Nam nhập khẩu từ Ahh tăng trưởng khoảng hơn 17%. Theo ông Ngô Chung Khanh, đây là điều tích cực, tức là cán cân trao đổi thương mại đã trở nên cân bằng hơn. Trong số các mặt hàng chúng ta nhập từ Vương quốc Anh lại là những mặt hàng đầu vào cho sản xuất, tôi nghĩ đây là xu hướng tích cực và lành mạnh.

Nhìn từ kết quả của Hiệp định UKVFTA, theo ông Ngô Chung Khanh, Hiệp định UKVFTA hay Hiệp định CPTPP ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Trước kia, trong bối cảnh toàn cầu hóa, các FTA có mặt bằng thuế tương tự nhau. Nhưng khi các chính sách bảo hộ quay lại thông qua thuế thì các FTA trở thành một phao cứu sinh cho doanh nghiệp và tạo ra những lợi thế rất lớn nếu chúng ta tận dụng hiệu quả.

Trên thực tế, Bộ Công Thương đã thúc đẩy xúc tiến thị trường, triển khai các hoạt động kết nối, tuyên truyền phổ biến cam kết các FTA... Chẳng hạn, liên quan đến việc sửa đổi danh mục gạo thơm, khi đàm phán vào năm 2015, Việt Nam có tám loại gạo thơm được đưa vào danh mục. Tuy nhiên, đến nay, thực tế sản xuất đã thay đổi khi nông dân chuyển sang canh tác các giống gạo thơm khác. Vì vậy, Việt Nam đã đề nghị phía bạn xem xét điều chỉnh danh mục cho phù hợp.

Xong, theo ông Ngô Chung Khanh, phía đối tác đặt vấn đề rằng Việt Nam đã tận dụng hết lượng hạn ngạch hiện có hay chưa trước khi đề xuất sửa đổi. Điều này cũng cho thấy câu chuyện đa dạng hóa thị trường đặt ra yêu cầu nhìn lại một cách thực chất, doanh nghiệp đã thực sự chủ động đa dạng hóa hay vẫn chủ yếu tập trung vào những thị trường quen thuộc, thuận lợi.

Đa dạng hoá thị trường, duy trì xuất khẩu bền vững

Ông Ngô Chung Khanh nhấn mạnh, Hiệp định UKVFTA đã được áp dụng hơn 4 năm, EVFTA hơn 5 năm, chắc chắn lợi thế về thuế từ FTA sẽ mất dần. Khi chúng ta kịp nhận ra thì lợi thế đó đã không còn. Theo đó, cần có nhiều giải pháp để doanh nghiệp chú ý hơn, quan tâm hơn và tận dụng hiệu quả hơn UKVFTA.

Đồng thời việc đẩy mạnh đa dạng hoá thị trường là hết sức cấp thiết. Tuy vậy, theo ông Ngô Chung Khanh, câu chuyện tận dụng và đa dạng hóa chúng ta nói rất nhiều, nhưng quan trọng nhất là phải cụ thể, càng cụ thể càng tốt và xác định rõ vai trò của các cơ quan, tổ chức liên quan để cùng phối hợp với nhau. Khi đó, đa dạng hóa và tận dụng hiệu quả mới có thể trở thành hiện thực.

Theo TS. Tô Hoài Nam – Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, việc ký kết và triển khai các Hiệp định thương mại tự do (FTA) đã và đang mở ra không gian phát triển rộng lớn cho doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

Với mạng lưới hợp tác sâu rộng, vừa mở rộng dư địa thị trường, vừa góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, từ góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp, TS. Tô Hoài Nam nhấn mạnh, hội nhập chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi có sự nhập cuộc chủ động của doanh nghiệp nhỏ và vừa, lực lượng chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế.

"Khi doanh nghiệp mạnh dạn tiếp cận thị trường mới, công nghệ mới và chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời được tiếp sức bằng chính sách minh bạch, đồng bộ và ổn định, quá trình hội nhập sẽ trở thành động lực quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy tăng trưởng và tạo sức bật dài hạn cho nền kinh tế Việt Nam" - TS. Tô Hoài Nam nhấn mạnh.

Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh (UKVFTA), cùng với việc Vương quốc Anh chính thức gia nhập CPTPP, đang mở ra một “cửa ngõ” quan trọng để hàng hoá Việt Nam tiếp cận sâu hơn thị trường Anh và lan tỏa sang các thị trường thành viên CPTPP khác.