Từ tự ti đến tự chủ

Ở làng Plei Tel A (xã Phú Thiện, tỉnh Gia Lai), mỗi sáng, chị Kpă H’Rim lại cùng nhóm phụ nữ trong Hợp tác xã dệt thổ cẩm mang khung dệt ra sân. Tiếng thoi đưa xen lẫn tiếng cười, mùi sợi bông, sợi tơ lan trong nắng sớm. Những tấm vải thổ cẩm rực rỡ không chỉ là sản phẩm văn hóa, mà nay còn là “tấm vé” giúp chị em người Ba Na bước ra thị trường, tự tin khẳng định giá trị lao động của mình.

“Trước kia, nghề dệt chỉ để làm ra sản phẩm mặc trong lễ hội. Giờ thì khác, mình dệt ra sản phẩm để bán, để nuôi con ăn học. Khách du lịch thích, đơn hàng qua mạng cũng nhiều hơn”, chị Kpă H’Rim cười, tay vẫn thoăn thoắt dệt hoa văn.

Những năm gần đây, phong trào phụ nữ vùng cao Gia Lai khởi nghiệp lan tỏa mạnh mẽ. Từ Kon Chư Răng đến Ia Grai, Kông Chro hay Chư Păh, nhiều mô hình kinh tế nhỏ được hình thành. Mỗi mô hình là một câu chuyện vượt khó, tự tin làm chủ cuộc sống của người phụ nữ.

Chị Siu H’Nhi (xã Ia Kreng) trước đây chỉ quen với nương rẫy. Sau khi được Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh hỗ trợ tập huấn kỹ năng kinh doanh, chị mạnh dạn thành lập Tổ hợp tác trồng cà phê sạch, gắn với du lịch trải nghiệm. Từ vài sào đất, nay tổ hợp tác đã có hơn 10 hộ tham gia, sản xuất cà phê theo hướng hữu cơ, bán cho các chuỗi cửa hàng đặc sản địa phương.

“Phụ nữ vùng cao nhiều khi không dám nghĩ xa, nhưng nếu biết tận dụng thứ mình có như cà phê, mật ong, thổ cẩm thì đều có thể thành sinh kế bền vững”, chị Siu H’Nhi chia sẻ.

Đưa buôn làng lên bản đồ du lịch

Chọn cho mình một hướng đi riêng với khát vọng đưa quê hương lên bản đồ du lịch, vợ chồng chị Phạm Thị Kênh (chủ homestay Cô Kênh, xã An Toàn) đã mạnh dạn đầu tư xây dựng homestay từ năm 2019. Hiện cơ sở vận hành ổn định với 12 phòng, giá dao động từ 200.000 - 400.000 đồng/ngày; khách chủ yếu lưu trú vào dịp cuối tuần, riêng các kỳ lễ, Tết thường xuyên “cháy phòng”.

“Nhiều năm trước, khi đến Đà Lạt và thấy mô hình homestay ở đó phát triển tốt, tôi nghĩ An Toàn với thiên nhiên và văn hóa đặc sắc cũng có thể làm được. Vợ chồng tôi bàn nhau mở homestay. Không lâu sau, dịch Covid-19 ập đến khiến mọi kế hoạch chững lại. Nhưng chúng tôi luôn tin rằng với tiềm năng sẵn có và sự đồng lòng của cộng đồng, du khách rồi sẽ quay lại với quê hương mình”, chị Kênh chia sẻ.

Không làm du lịch theo kiểu “một mình một đường”, chị chủ động liên kết với các hộ dân trong vùng để cung cấp nguyên liệu ẩm thực; hợp tác với đội cồng chiêng, múa xoang của làng phục vụ du khách mỗi khi có yêu cầu.

“Tôi mong không chỉ tôi hay một vài chủ homestay khác làm du lịch, mà mỗi người dân đều góp phần vào. Vì vậy, tôi liên kết với các hộ dân, vừa giúp họ có thêm thu nhập, vừa nâng cao ý thức cộng đồng trong phát triển du lịch”, chị nói.

Tương tự, ở làng Kép 2 (xã Ia Ly), chị H’Uyên Niê đã chọn gắn bó và làm mới văn hóa Jrai theo cách riêng. Từng là diễn viên của Đoàn Ca múa nhạc Đam San, chị trở về làng, tích cực tham gia công tác xã hội. Với tâm huyết bảo tồn nghề truyền thống, chị H’Uyên Niê là người kết nối, gầy dựng thành công Tổ liên kết “Đan lát, dệt thổ cẩm gắn với du lịch cộng đồng” và mô hình "Làng văn hóa du lịch Jrai".

Dù mới hoạt động từ năm 2022, mô hình làng du lịch Jrai đã đón nhiều đoàn du khách ghé thăm. Các bà, các chị tổ chức dệt thổ cẩm, các ông đan lát, thanh niên nấu món truyền thống, thiếu nhi làm mẫu chụp ảnh, tất cả tạo nên bức tranh sinh kế xanh, vừa giữ văn hóa, vừa phát triển kinh tế.

Từ năm 2018 đến nay, thực hiện Đề án 939, các cấp Hội Phụ nữ trong tỉnh đã tổ chức tuyên truyền, nâng cao nhận thức về khởi nghiệp cho hơn 55.800 lượt hội viên; mở 4.444 lớp tập huấn, đào tạo nghề cho lao động nữ.

Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh đã thành lập Bộ phận hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp, triển khai 43 lớp hướng dẫn ứng dụng KHCN cho hơn 1.150 phụ nữ là chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa, giám đốc HTX, chủ cơ sở sản xuất kinh doanh.

Hội đã trao 50 phương tiện sinh kế trị giá 250 triệu đồng, giúp phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn có điều kiện khởi nghiệp bền vững.

Trên cao nguyên nắng gió, từ khung dệt thổ cẩm đến homestay ven suối, từ tổ hợp tác cà phê hữu cơ đến làng du lịch Jrai, những mô hình khởi nghiệp của phụ nữ vùng cao đang góp phần thay đổi diện mạo nông thôn miền núi Gia Lai. Họ không chỉ thoát nghèo, mà còn trở thành “người giữ lửa”, lan tỏa tinh thần tự tin, sáng tạo và trách nhiệm với cộng đồng.

Họ đang từng bước khẳng định rằng phát triển kinh tế bền vững không phải là điều xa xỉ, mà bắt đầu từ chính đôi tay, từ mảnh đất quê hương, từ khát vọng làm giàu bằng văn hóa và niềm tin của người phụ nữ Gia Lai hôm nay.

Toàn tỉnh hiện có 608 mô hình, CLB, tổ nhóm phát triển kinh tế với hơn 11.000 thành viên, trong đó có 132 mô hình dịch vụ gia đình, thu hút 2.640 phụ nữ tham gia, tạo việc làm ổn định cho trên 1.000 chị em với thu nhập 3-7 triệu đồng/tháng.