Nhu cầu gạo tại Đức tăng mạnh

Đức đang nổi lên là một trong những thị trường nhập khẩu gạo hấp dẫn nhất của Liên minh châu Âu (EU) khi nhu cầu tiêu dùng liên tục gia tăng, đặc biệt đối với các dòng gạo thơm, gạo chất lượng cao và sản phẩm hữu cơ. Theo thông tin từ Thương vụ Việt Nam tại Đức, khác với nhiều quốc gia châu Á, Đức hầu như không sản xuất gạo do điều kiện khí hậu không phù hợp. Toàn bộ nhu cầu tiêu dùng trong nước và một phần nhu cầu tái phân phối sang các nước EU phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.

Theo số liệu từ Trademap, kim ngạch nhập khẩu gạo của Đức đã tăng liên tục trong giai đoạn 2021 - 2025, từ khoảng 449 triệu USD lên gần 618 triệu USD, tương đương mức 37,6% trong 5 năm. Xu hướng này phản ánh nhu cầu tiêu dùng gạo ngày càng mở rộng tại thị trường Đức, đặc biệt trong bối cảnh dân số nhập cư tăng nhanh, cộng đồng người châu Á phát triển mạnh và xu hướng sử dụng thực phẩm lành mạnh ngày càng phổ biến. Các dòng sản phẩm được tiêu thụ nhiều nhất hiện nay tại Đức gồm gạo Basmati, gạo Jasmine, gạo thơm, gạo lứt, gạo hữu cơ, gạo dùng cho sushi và các loại gạo đặc sản.

Về cơ cấu nguồn cung, Italy hiện là nhà cung cấp gạo lớn nhất cho Đức với kim ngạch khoảng 183,3 triệu USD trong năm 2025, chiếm gần 30% tổng nhập khẩu. Lợi thế của Italy đến từ vị trí nội khối EU, hệ thống logistics thuận lợi và khả năng cung ứng các dòng gạo Japonica, gạo risotto và các sản phẩm chế biến phục vụ hệ thống bán lẻ châu Âu.

Tuy nhiên, xu hướng những năm gần đây cho thấy các nguồn cung từ châu Á đang gia tăng đáng kể. Ấn Độ là quốc gia có tốc độ tăng trưởng nổi bật nhất khi kim ngạch xuất khẩu gạo sang Đức tăng từ 39,7 triệu USD năm 2021 lên khoảng 90,7 triệu USD năm 2025, tăng hơn 128%, chủ yếu nhờ nhu cầu lớn đối với gạo Basmati.

Bên cạnh đó, Pakistan duy trì vị thế ổn định ở phân khúc gạo Basmati trung cấp. Thái Lan và Campuchia tiếp tục giữ lợi thế ở phân khúc gạo thơm cao cấp, trong đó Campuchia ghi nhận tốc độ tăng trưởng khá nhanh nhờ các dòng gạo thơm được người tiêu dùng châu Âu đánh giá cao.

Trong bối cảnh đó, gạo Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để mở rộng thị phần, nhất là đối với các dòng gạo thơm cao cấp như ST24, ST25, gạo hữu cơ, gạo carbon thấp và các sản phẩm đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh tại châu Âu.

Tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn thực phẩm

Thương vụ Việt Nam tại Đức cho biết, là thành viên của EU, Đức áp dụng đầy đủ hệ thống tiêu chuẩn và quy định chung của khối đối với thực phẩm nhập khẩu. Đây được xem là một trong những thị trường có yêu cầu kỹ thuật khắt khe nhất thế giới.

Đối với mặt hàng gạo, doanh nghiệp xuất khẩu phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và tiêu chuẩn bao bì, nhãn mác.

Các sản phẩm gạo đóng gói bán lẻ phải đáp ứng Quy định (EU) số 1169/2011 về thông tin thực phẩm cho người tiêu dùng, bao gồm đầy đủ thông tin về tên sản phẩm, thành phần, khối lượng, hạn sử dụng, điều kiện bảo quản, đơn vị chịu trách nhiệm tại EU, xuất xứ hàng hóa và thông tin dinh dưỡng.

Song song với đó, hệ thống truy xuất nguồn gốc theo Quy định EU số 178/2002 được các nhà nhập khẩu và chuỗi bán lẻ đặc biệt coi trọng. Doanh nghiệp phải có khả năng truy xuất đầy đủ theo vùng nguyên liệu, nhà máy xay xát, lô hàng và hồ sơ kiểm nghiệm liên quan.

Ngoài các yêu cầu pháp lý bắt buộc, nhiều nhà nhập khẩu lớn tại Đức còn yêu cầu doanh nghiệp sở hữu các chứng nhận quốc tế như HACCP, ISO 22000, BRCGS, IFS Food, GlobalG.A.P. hoặc EU Organic.

Về kênh phân phối, thị trường Đức hiện có hệ thống nhập khẩu và bán lẻ khá đa dạng. Bên cạnh các nhà nhập khẩu lớn như Lotao GmbH, Rapunzel Naturkost GmbH, Global Foods Trading GmbH hay Kreyenhop & Kluge GmbH, các chuỗi siêu thị châu Á như Go Asia, Vinh Loi Asien Supermarkt cùng hàng trăm cửa hàng thực phẩm châu Á đang trở thành kênh tiêu thụ quan trọng đối với gạo Việt Nam.

Thương vụ Việt Nam tại Đức cho rằng, một lợi thế đáng kể cho doanh nghiệp Việt Nam là Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA). Theo cam kết của hiệp định, EU dành hạn ngạch thuế quan 80.000 tấn gạo mỗi năm cho Việt Nam với thuế suất 0%, bao gồm 30.000 tấn gạo xát, 20.000 tấn gạo chưa xát và 30.000 tấn gạo thơm.

Để tận dụng tối đa ưu đãi này, doanh nghiệp cần đáp ứng đầy đủ quy tắc xuất xứ, sử dụng chứng nhận xuất xứ EUR.1 hoặc cơ chế tự chứng nhận theo quy định của EVFTA.

Theo nhận định từ Thương vụ, thay vì cạnh tranh bằng giá ở phân khúc phổ thông, doanh nghiệp Việt Nam nên tập trung phát triển các dòng gạo có giá trị gia tăng cao như ST24, ST25, gạo hữu cơ, gạo carbon thấp và các sản phẩm chế biến từ gạo. Đồng thời, cần đầu tư xây dựng thương hiệu, kể câu chuyện về vùng nguyên liệu và nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững của EU.

Trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng tiếp tục tăng và EVFTA đang mở ra những lợi thế cạnh tranh đáng kể, Đức được đánh giá là một trong những thị trường trọng điểm để gạo Việt Nam gia tăng giá trị xuất khẩu trong những năm tới. Chìa khóa thành công sẽ nằm ở chất lượng sản phẩm, khả năng truy xuất nguồn gốc và chiến lược xây dựng thương hiệu dài hạn thay vì chỉ cạnh tranh về giá.