Chuyển đổi số đang làm thay đổi cách thức doanh nghiệp tiếp cận thị trường, tìm kiếm đối tác và tổ chức hoạt động xúc tiến thương mại. Nếu trước đây một sự kiện kết nối giao thương thường được xem là điểm gặp gỡ giữa bên mua và bên bán, thì trên môi trường số, giá trị của hoạt động xúc tiến không dừng lại khi sự kiện kết thúc. Dữ liệu doanh nghiệp, nhu cầu thị trường và thông tin đối tác có thể tiếp tục được khai thác để duy trì kết nối, mở rộng giao dịch và hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm cơ hội mới.

Trao đổi với PV Báo Công Thương, ông Tạ Mạnh Cường, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Xúc tiến thương mại và Đầu tư, Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương cho rằng, xúc tiến thương mại số không phải là phương thức mới được triển khai trong thời gian gần đây. Việc ứng dụng công nghệ thông tin và tổ chức hoạt động xúc tiến thương mại trên môi trường số đã được đẩy mạnh từ giai đoạn 2020-2021, đặc biệt trong thời kỳ dịch Covid-19.

Ông Tạ Mạnh Cường cho rằng các hoạt động trên môi trường số đã mở rộng đáng kể khả năng tiếp cận của doanh nghiệp, đồng thời tạo thêm phương thức để các tổ chức xúc tiến thương mại hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp.

“Xúc tiến thương mại số là chúng ta đã đặt ra từ những năm 2020-2021 và Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định 1968 để triển khai các hoạt động xúc tiến thương mại trên môi trường số”, ông Cường nói.

Từ thực tiễn đó, yêu cầu đặt ra hiện nay không còn đơn thuần là đưa một sự kiện xúc tiến thương mại lên môi trường trực tuyến. Quan trọng hơn là hình thành một hệ sinh thái có khả năng kết nối dữ liệu, doanh nghiệp, thị trường và đối tác, qua đó giúp hoạt động xúc tiến được duy trì liên tục thay vì chỉ diễn ra trong một khoảng thời gian nhất định.

Dữ liệu trở thành nền tảng của xúc tiến thương mại

Một trong những thay đổi quan trọng của xúc tiến thương mại số là vai trò ngày càng lớn của dữ liệu. Khi thông tin về doanh nghiệp, sản phẩm, nhu cầu thị trường và đối tác được chuẩn hóa, cập nhật và kết nối, cơ quan xúc tiến thương mại có thêm cơ sở để tổ chức hoạt động phù hợp; doanh nghiệp cũng có thể tiếp cận cơ hội kinh doanh sát hơn với nhu cầu thực tế.

Theo ông Tạ Mạnh Cường, để hệ thống xúc tiến thương mại số vận hành hiệu quả, doanh nghiệp trước hết phải có trách nhiệm đối với chính dữ liệu của mình. Thông tin doanh nghiệp cần đầy đủ, chính xác, minh bạch và được cập nhật thường xuyên. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà trở thành điều kiện để dữ liệu có thể được khai thác phục vụ kết nối cung - cầu.

“Bản thân các doanh nghiệp là người ta phải có một cơ sở dữ liệu rất cụ thể, rất minh bạch, đúng, đủ, sạch và sống để dữ liệu khi chúng ta tham gia vào các nền tảng ứng dụng xúc tiến thương mại luôn luôn được duy trì và kết nối một cách thường xuyên, liên tục”, ông Cường nhấn mạnh.

Ở góc độ doanh nghiệp vận hành nền tảng số, ông Trần Văn Chín, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Công nghệ Arobid (Arobid) cũng cho rằng sự chuyển dịch hiện nay không chỉ nằm ở việc số hóa thông tin. Theo ông, khác biệt căn bản giữa môi trường Internet trước đây và giai đoạn phát triển của AI là khả năng phân tích dữ liệu và tạo ra các kết nối dựa trên dữ liệu.

Nếu Internet chủ yếu giúp doanh nghiệp đưa thông tin sản phẩm, dịch vụ lên môi trường trực tuyến, thì AI có thể hỗ trợ phân tích lượng dữ liệu lớn để xác định nhu cầu, tìm kiếm đối tác và kết nối các chủ thể trong chuỗi cung ứng. Điều này mở ra khả năng chuyển hoạt động xúc tiến thương mại từ giới thiệu sản phẩm sang hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm thị trường và đối tác phù hợp hơn.

Ông Trần Văn Chín cho rằng doanh nghiệp cũng cần thay đổi tư duy khi tham gia hệ sinh thái số. Dữ liệu không phải là phần việc chỉ thuộc về các nền tảng hay cơ quan quản lý mà trước hết phải được hình thành từ chính doanh nghiệp. Theo ông, dữ liệu doanh nghiệp cần bảo đảm các yêu cầu về tính chính xác, đầy đủ, sạch và được cập nhật liên tục; đồng thời hình thức thể hiện thông tin cũng cần đủ hấp dẫn để hỗ trợ quá trình phân tích và kết nối trên môi trường số.

Từ sự kiện sang kết nối liên tục

Một vấn đề được đặt ra đối với xúc tiến thương mại số là làm thế nào để giá trị của một hoạt động kết nối không kết thúc cùng sự kiện. Đây cũng là điểm khác biệt quan trọng giữa phương thức xúc tiến truyền thống và mô hình dựa trên nền tảng số.

Trong phương thức truyền thống, doanh nghiệp có thể gặp gỡ đối tác tại hội chợ, hội nghị giao thương hoặc các chương trình kết nối. Sau sự kiện, việc duy trì quan hệ, tìm kiếm thông tin và tiếp tục trao đổi phần lớn phụ thuộc vào doanh nghiệp. Với môi trường số, dữ liệu về doanh nghiệp và đối tác có thể tiếp tục được khai thác, tạo điều kiện cho quá trình kết nối diễn ra sau sự kiện.

Theo ông Tạ Mạnh Cường, công nghệ số không nhằm thay thế hoàn toàn phương thức xúc tiến truyền thống mà cần hỗ trợ duy trì và nâng cao hiệu quả của phương thức này. Để làm được điều đó, các tổ chức xúc tiến thương mại phải đầu tư cho cả hạ tầng kỹ thuật, phần mềm, an toàn thông tin và nguồn nhân lực vận hành.

“Ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động xúc tiến thương mại không phải là thay thế hoàn toàn cho hoạt động xúc tiến thương mại truyền thống, nhưng để duy trì và nâng cao hiệu quả cho hoạt động xúc tiến thương mại số thì cần phải đầu tư, duy trì để vận hành cả hệ thống phần cứng và phần mềm”, ông Cường cho biết.

Cùng với hạ tầng, yếu tố con người cũng trở thành một mắt xích quan trọng. Khi doanh nghiệp tham gia môi trường số, việc cập nhật thông tin, theo dõi nhu cầu và phản hồi đối tác phải được thực hiện thường xuyên. Nếu dữ liệu không được cập nhật hoặc phản hồi chậm, cơ hội kết nối có thể nhanh chóng chuyển sang doanh nghiệp khác.

Ông Trần Văn Chín nhìn nhận, sự phát triển của AI đang khiến tốc độ kết nối trên môi trường số thay đổi đáng kể. AI không chỉ hỗ trợ tìm kiếm mà còn có thể phân tích thông tin để xác định những mối quan tâm và nhu cầu phù hợp giữa các doanh nghiệp. Vì vậy, doanh nghiệp cần bố trí nhân sự theo dõi hoạt động trên nền tảng, kịp thời phản hồi khi có nhà mua hoặc đối tác quan tâm.

Điều này cho thấy một hệ sinh thái xúc tiến thương mại số không thể chỉ được xây dựng bằng công nghệ. Đằng sau dữ liệu phải là doanh nghiệp có năng lực số; đằng sau nền tảng phải có cơ chế phối hợp; và đằng sau các công cụ AI phải là dữ liệu đủ chất lượng để phân tích.

Cần liên thông dữ liệu, đồng bộ nguồn lực

Để hình thành hệ sinh thái xúc tiến thương mại số, sự tham gia riêng lẻ của từng doanh nghiệp hay từng nền tảng là chưa đủ. Hệ sinh thái cần sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức xúc tiến thương mại, địa phương, ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp.

Theo ông Tạ Mạnh Cường, từ trung ương đến địa phương cần có sự phối hợp để đưa chính sách vào thực tiễn, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ và nâng cao năng lực tham gia môi trường số. Trong khi đó, doanh nghiệp phải chủ động đầu tư nguồn nhân lực, cập nhật công nghệ và bảo đảm an toàn thông tin.

Đặc biệt, khi lượng dữ liệu doanh nghiệp và thị trường ngày càng lớn, yêu cầu đặt ra là phải có khả năng lưu trữ, chia sẻ và khai thác dữ liệu ở quy mô lớn. Đây cũng là nền tảng để ứng dụng AI vào phân tích thị trường, nhận diện nhu cầu và hỗ trợ hoạt động xúc tiến thương mại.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Trần Văn Chín cho rằng chuyển đổi số trước hết phải bắt đầu từ thay đổi tư duy. Doanh nghiệp cần xác định rõ chuyển đổi số để giải quyết vấn đề gì, phục vụ thị trường nào và đâu là khâu cần ưu tiên thay đổi trước. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và doanh nghiệp có năng lực khai thác dữ liệu, các công nghệ mới mới có thể tạo ra giá trị thực tế.

Xúc tiến thương mại số không chỉ đưa hoạt động giao thương lên môi trường trực tuyến mà hướng tới xây dựng hệ sinh thái dữ liệu liên thông, hồ sơ số doanh nghiệp và ứng dụng AI, qua đó nâng hiệu quả kết nối cung - cầu và mở rộng thị trường.