Quy định mới phản ánh xu hướng tiêu dùng giảm đường tại châu Âu

Cơ quan Thực phẩm Thụy Điển vừa ban hành quy định LIVSFS 2025:4 về nước quả và nước uống từ quả, dự kiến có hiệu lực từ ngày 14/6/2026. Văn bản này chủ yếu áp dụng đối với doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu, đóng gói và phân phối thực phẩm tại Thụy Điển, đồng thời thay thế quy định trước đó là LIVSFS 2003:18.

Việc ban hành quy định mới diễn ra trong bối cảnh Thụy Điển thực hiện nội luật hóa các sửa đổi của Liên minh châu Âu theo Chỉ thị (EU) 2024/1438, thuộc nhóm các “breakfast directives”. Mục tiêu của lần điều chỉnh này là cập nhật tiêu chuẩn sản phẩm, tăng tính minh bạch cho người tiêu dùng và phản ánh rõ hơn xu hướng giảm đường trong thực phẩm.

Theo đó, LIVSFS 2025:4 quy định chi tiết các yêu cầu liên quan đến sản xuất, thành phần, phương pháp chế biến, tên gọi sản phẩm và ghi nhãn đối với các nhóm hàng như nước quả, nước quả từ cô đặc, nước quả cô đặc và nước uống từ quả. Đối tượng chịu tác động trực tiếp là các doanh nghiệp hoạt động trong chuỗi sản xuất và phân phối thực phẩm tại Thụy Điển cùng các cơ quan kiểm tra thực phẩm.

Một điểm đáng chú ý của quy định mới là việc bổ sung ba nhóm sản phẩm gồm nước quả giảm đường, nước quả giảm đường từ cô đặc và nước quả cô đặc giảm đường. Đây được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm tạo hành lang pháp lý cho các công nghệ chế biến giúp giảm lượng đường tự nhiên trong nước quả.

Cùng với đó, quy định cũng cho phép các sản phẩm nước quả ghi thông tin theo nghĩa “chỉ chứa các loại đường có sẵn tự nhiên”, nhằm giúp người tiêu dùng phân biệt rõ giữa nước quả nguyên chất với các loại đồ uống có bổ sung đường. Bên cạnh đó, mức đường hoặc mật ong được phép bổ sung trong một số loại nước uống từ quả cũng được điều chỉnh giảm, phù hợp với xu hướng tiêu dùng lành mạnh tại châu Âu.

Ngoài ra, quy định mới còn cho phép sử dụng protein thực vật từ hạt hướng dương như một chất hỗ trợ làm trong nước quả. Đây được xem là tín hiệu cho thấy cơ quan quản lý đang mở ra không gian nhất định cho đổi mới công nghệ trong ngành chế biến.

Doanh nghiệp Việt có thêm cơ hội nhưng áp lực tuân thủ tăng

Dù quy định chủ yếu áp dụng trong phạm vi thị trường Thụy Điển, các doanh nghiệp xuất khẩu nước quả và sản phẩm chế biến từ trái cây của Việt Nam vẫn sẽ chịu tác động gián tiếp thông qua các yêu cầu mới từ đối tác nhập khẩu và phân phối trong chuỗi cung ứng.

Thông tin đến Báo Công Thương, bà Nguyễn Thị Hoàng Thúy, Vụ trưởng, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển (kiêm nhiệm Đan Mạch, Na Uy, Iceland và Latvia), cho biết, những thay đổi trong khung pháp lý có thể tạo thêm dư địa thị trường cho các sản phẩm chế biến sâu.

“Việc xuất hiện các nhóm nước quả giảm đường mở ra cơ hội cho doanh nghiệp chế biến trái cây phát triển các dòng sản phẩm phù hợp hơn với xu hướng tiêu dùng lành mạnh tại châu Âu”, bà Nguyễn Thị Hoàng Thúy chia sẻ.

Tuy vậy, bà cũng lưu ý rằng cơ hội chỉ thực sự trở thành lợi thế khi doanh nghiệp đáp ứng được các yêu cầu kỹ thuật ngày càng cao của thị trường.

Theo đó, quy định LIVSFS 2025:4 không chỉ mở rộng danh mục sản phẩm mà còn đặt ra yêu cầu rõ ràng hơn về công thức sản phẩm, phân loại hàng hóa, hồ sơ công nghệ và cách ghi nhãn. Các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu nước quả, đồ uống từ trái cây hoặc sản phẩm chế biến từ trái cây sang Thụy Điển và rộng hơn là thị trường EU sẽ cần rà soát lại thành phần sản phẩm, đặc biệt với các mặt hàng có bổ sung đường hoặc mật ong.

Nếu không cập nhật kịp thời, doanh nghiệp có thể đối mặt với rủi ro ghi nhãn không phù hợp, phân loại sai nhóm sản phẩm hoặc không đáp ứng đúng tiêu chuẩn thành phần theo quy định của thị trường nhập khẩu.

Theo bà Nguyễn Thị Hoàng Thúy, áp lực tuân thủ thường sẽ thể hiện rõ nhất thông qua yêu cầu từ các nhà nhập khẩu và nhà phân phối tại châu Âu.

“Khi tiêu chuẩn thị trường cuối cùng thay đổi, các yêu cầu về dữ liệu kỹ thuật và thông tin sản phẩm sẽ được chuyển ngược trở lại nhà cung cấp trong chuỗi”, bà cho biết.

Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị tốt hơn về hồ sơ công nghệ, tiêu chuẩn nội bộ và khả năng giải trình thành phần sản phẩm. Những doanh nghiệp chậm thích ứng có thể gặp bất lợi trong quá trình đàm phán với đối tác hoặc phải chịu thêm chi phí điều chỉnh sản phẩm và nhãn hàng.

Ở góc độ cạnh tranh, quy định mới cũng cho thấy xu hướng ngày càng rõ tại thị trường châu Âu: vừa siết chặt các tiêu chuẩn kỹ thuật, vừa mở đường cho các sản phẩm đổi mới đáp ứng xu thế tiêu dùng lành mạnh.

Diễn biến từ Thụy Điển cho thấy thị trường châu Âu đang dịch chuyển theo hướng vừa siết chuẩn kỹ thuật, vừa mở đường cho sản phẩm đổi mới phù hợp với xu thế tiêu dùng mới.

Với Việt Nam, điều đó đặt ra yêu cầu phải theo dõi sát cách EU và từng nước thành viên triển khai Chỉ thị (EU) 2024/1438, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp chế biến trái cây nâng năng lực kiểm soát thành phần, làm chủ công nghệ và hoàn thiện chiến lược nhãn hàng. Về hình thức, LIVSFS 2025:4 là quy định áp dụng trong thị trường Thụy Điển. Nhưng về thực chất, tác động của nó sẽ lan rộng đến cả những doanh nghiệp Việt Nam đang muốn giữ chỗ đứng hoặc mở rộng hiện diện tại thị trường EU trong giai đoạn tới.