Theo Bộ Công Thương, trong 11 tháng năm 2025, kim ngạch xuất khẩu đồ chơi, dụng cụ thể thao và các bộ phận của Việt Nam sử dụng Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) đạt 1,45 tỷ USD. Con số này phản ánh xu hướng doanh nghiệp trong ngành ngày càng chú trọng đến việc tuân thủ quy tắc xuất xứ, coi đây là điều kiện quan trọng để hàng hóa tiếp cận thị trường quốc tế một cách bền vững.

Trong cơ cấu các loại C/O được sử dụng, kim ngạch xuất khẩu dùng C/O form B – chứng từ chứng minh hàng hóa có xuất xứ Việt Nam theo quy tắc không ưu đãi đạt 597 triệu USD. Đây là loại C/O được sử dụng phổ biến, nhất là tại các thị trường yêu cầu cao về tính minh bạch nguồn gốc nhưng chưa áp dụng ưu đãi thuế quan theo các FTA.

Đối với thị trường khu vực, kim ngạch xuất khẩu đồ chơi, dụng cụ thể thao và bộ phận sử dụng C/O form D theo Hiệp định ATIGA đạt 18,5 triệu USD. Dù quy mô còn khiêm tốn, việc thuế nhập khẩu nội khối ASEAN giảm về 0% tiếp tục tạo dư địa để doanh nghiệp Việt Nam gia tăng hiện diện tại các thị trường lân cận.

Song song đó, xuất khẩu sử dụng C/O form AK theo Hiệp định ASEAN – Hàn Quốc đạt trên 90 triệu USD, cho thấy Hàn Quốc vẫn là thị trường quan trọng đối với nhóm hàng này. Xuất khẩu sang Ấn Độ sử dụng C/O form AI theo Hiệp định AIFTA đạt 6,5 triệu USD, phản ánh bước đi thận trọng nhưng có chiều hướng mở rộng tại thị trường Nam Á.

Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu đồ chơi, dụng cụ thể thao và bộ phận sử dụng C/O form CPTPP đạt 62 triệu USD. Việc tận dụng ưu đãi thuế quan tại các thị trường CPTPP như Canada, Australia, Nhật Bản hay Mexico cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đang từng bước khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại thế hệ mới.

Ở nhóm thị trường châu Âu, xuất khẩu sử dụng C/O form EUR.1 theo Hiệp định EVFTA đạt 354,8 triệu USD, trong khi xuất khẩu sang Vương quốc Anh sử dụng C/O form EUR.1 UK đạt 122,4 triệu USD. Đây là những thị trường có yêu cầu cao về tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn sản phẩm và truy xuất nguồn gốc, đòi hỏi doanh nghiệp phải kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất và hồ sơ xuất xứ.

Ngoài ra, kim ngạch xuất khẩu sử dụng C/O form AANZ đạt 574,1 triệu USD, C/O form AJ đạt 73,9 triệu USD, cho thấy mức độ đa dạng hóa thị trường và khả năng tận dụng nhiều hiệp định thương mại khác nhau của doanh nghiệp trong ngành.

Thực tế cho thấy, trong bức tranh xuất khẩu những năm gần đây, đồ chơi và dụng cụ thể thao không còn là nhóm hàng đứng ngoài “vòng kiểm soát” của các FTA. Khi Việt Nam tham gia ngày càng nhiều hiệp định thương mại, ưu đãi thuế quan đi kèm với yêu cầu chặt chẽ hơn về xuất xứ hàng hóa. Với đặc thù sản xuất từ nhiều loại nguyên liệu, trong đó không ít nguyên liệu có nguồn gốc nhập khẩu, việc xác định xuất xứ đối với nhóm hàng này trở nên phức tạp hơn.

Theo khung pháp lý hiện hành, để được hưởng ưu đãi thuế quan, hàng hóa phải đáp ứng quy tắc xuất xứ tương ứng của từng hiệp định. Đối với đồ chơi, dụng cụ thể thao, xuất xứ chủ yếu được xác định theo các tiêu chí như chuyển đổi cơ bản, hàm lượng giá trị khu vực hoặc công đoạn gia công, chế biến cụ thể. Việc nắm vững và áp dụng đúng quy tắc xuất xứ không chỉ quyết định khả năng được cấp C/O, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tính an toàn pháp lý và khả năng thông quan của hàng hóa tại thị trường nhập khẩu.