Xuất khẩu thủy sản

Trong hai tháng đầu năm nay, hoạt động xuất khẩu tại các tỉnh, thành phố khu vực Đông Nam bộ đang hồi phục rõ nét, trong đó Đồng Nai và Bình Dương ghi nhận xuất siêu ở mức cao.

Sự phục hồi của ngành dịch vụ thực phẩm ở Mỹ được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện cho triển vọng tăng trưởng xuất khẩu của thủy sản Việt Nam bởi đây là thị trường xuất khẩu tôm, cá tra lớn nhất của nước ta.

Với diễn biến khó lường của đại dịch cùng các biến thể mới của Covid-19, kế hoạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong năm 2022 có thể vẫn khiêm tốn ở mức 8,73 tấn về sản lượng và 9 tỷ USD về giá trị (không tăng trưởng) so với năm 2021.

Sau vài tháng giảm sâu, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam bắt đầu phục hồi cùng với tác động tích cực từ những chính sách hỗ trợ, các doanh nghiệp đang kỳ vọng gia tăng xuất khẩu các mặt hàng chủ lực.

Theo VASEP, từ nay đến cuối năm sản xuất và xuất khẩu thủy sản phục hồi chậm và tiếp tục khó khăn vì tình trạng thiếu nguyên liệu, lao động; trong khi chi phí đầu vào, nhân công, vận tải đều tăng.

Dự báo, xuất khẩu thủy sản sẽ phục hồi trở lại kể từ tháng 10/2021 khi nhiều tỉnh, thành phố phía Nam dần nới lỏng giãn cách xã hội. Đặc biệt, với nhu cầu từ Hoa Kỳ, EU ở mức cao, xuất khẩu thủy sản trong các tháng cuối năm sẽ phục hồi mạnh.

Cùng với doanh nghiệp trong các ngành khác, từ cuối tháng 9 tới nay, ngành thủy sản đã bắt đầu hoạt động trở lại và từng bước thích nghi với “bình thường mới”. Ông Trương Đình Hòe - Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) trao đổi với phóng viên Báo Công Thương xung quanh vấn đề này.

Nhiều ngành hàng xuất khẩu tỷ USD như dệt may, da giày, thủy sản đã mất đơn hàng và giảm mạnh xuất khẩu trong thời gian gần đây do tác động của dịch Covid-19.

Mặc dù phải đang chống chọi với làn sóng dịch thứ 4 song ngành thủy sản Việt vẫn có một số điểm sáng khi xuất khẩu sang các thị trường nhỏ như Mexico, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha… vẫn duy trì đà tăng trưởng trong 8 tháng vừa qua.

Căng thẳng dịch bệnh tại 19 tỉnh, thành phố phía Nam đã tác động rõ rệt tới xuất khẩu thủy sản 8 tháng của cả nước khi kim ngạch tháng 8/2021 giảm mạnh, gần 28% so với cùng kỳ, và giảm ở hầu hết các thị trường chủ lực.

Với tình trạng COVID-19 phức tạp như hiện nay, VASEP dự báo xuất khẩu thủy sản trong tháng 9 sẽ tiếp tục giảm ít nhất 20%, kim ngạch đạt khoảng 660 triệu USD.

Thủy sản Việt Nam đã được xuất khẩu đến trên 170 quốc gia và vùng lãnh thổ, kể cả những thị trường khó tính như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia… và ngày càng được mở rộng.

Để ngành thủy sản có thể khôi phục từ giữa tháng 9/2021 nhằm tránh đứt gãy chuỗi cung ứng sản xuất, doanh nghiệp (DN) ngành này đề xuất cần giảm giá tiền điện dài hạn trong 6 tháng, có sự chung tay của bảo hiểm xã hội trong trả lương cho lao động cũng như dừng một số khoản thu phí hạ tầng.

Xuất khẩu thủy sản trong 7 tháng đầu năm vẫn duy trì tăng trưởng, dù doanh nghiệp chịu ảnh hưởng nặng nề bởi dịch Covid-19. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng này có duy trì được hay không phụ thuộc rất lớn vào tốc độ kiểm soát dịch bệnh của cả nước.

Trong 6 tháng đầu năm 2021, xuất khẩu thủy sản sang thị trường EU tăng trưởng ở mức 20% với giá trị kim ngạch 486 triệu USD. Tuy nhiên với những diễn biến căng thẳng hiện nay của dịch bệnh trong nước cũng như thế giới, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho rằng, mức tăng trưởng này khó có thể duy trì được.

Thủ tướng Chính phủ vừa có Chỉ thị 17/CT-TTg về cơ chế phối hợp liên ngành giữa các ban, bộ, ngành và UBND 28 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương ven biển trong trao đổi, xử lý thông tin nhằm ngăn chặn, tiến tới chấm dứt tình hình tàu cá Việt Nam vi phạm các quy định về chống khai thác IUU ở vùng biển nước ngoài.

Gần đây khi đại dịch dần được khống chế tại nhiều quốc gia trên thế giới đã tạo lực cầu lớn, giúp thị trường xuất khẩu của nhiều doanh nghiệp trong các ngành hàng nông, thủy sản, gỗ… tăng trưởng mạnh hơn. Tuy nhiên theo giới chuyên gia, vấn đề cần quan tâm của doanh nghiệp lúc này đó là làm sao “nâng chất” cho sản phẩm để các đối tác yên tâm, tin tưởng, từ đó giúp doanh nghiệp tận dụng tốt cơ hội hậu Covid.

Trong các tháng đầu năm nay, giá trị kim ngạch xuất khẩu của 13 tỉnh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đã đạt 2 tỷ USD, tập trung vào các tỉnh như Sóc Trăng, Cần Thơ, Đồng Tháp, Cà Mau. Theo ước tính của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu thủy sản của Đồng bằng sông Cửu Long hiện chiếm 60% tổng giá trị của cả nước.

Liên tục trong mấy phiên giao dịch gần đây, cổ phiếu thủy sản đã có sự bứt phá ngoạn mục. Theo đánh giá của các công ty chứng khoán, việc cổ phiếu thủy sản tăng mạnh đến từ sự hồi phục xuất khẩu trong những tháng đầu năm nay, đặc biệt là từ tháng 5/2021.

Theo phản ánh của các doanh nghiệp thủy sản, hiện đơn hàng xuất khẩu của doanh nghiệp đang phục hồi tích cực. Để không ảnh hưởng tiến độ giao hàng, các doanh nghiệp mong được tiếp cận nguồn vắc xin Covid-19 sớm.

Sự tăng trưởng mạnh của tôm và cá tra đang thúc đẩy giá trị xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2021 đạt 3,27 tỷ USD, tăng 14% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, Mỹ, EU và các thị trường khối Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đang chi phối sự tăng trưởng xuất khẩu của các mặt hàng thủy sản.

Theo các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, kể từ khi HĐND TP. Hồ Chí Minh thông qua Nghị quyết về mức thu phí sử dụng hạ tầng logistics trên địa bàn thì phí càng thêm chồng phí đè nặng lên vai các doanh nghiệp. Điều này cũng làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong bối cảnh khó khăn vì khủng hoảng kinh tế do Covid.

Thông tin từ Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), các nhà xuất khẩu thủy sản Việt Nam cần lưu ý một số vấn đề liên quan đến thủ tục, chứng từ và thuế quan khi xuất khẩu vào Vương quốc Anh. Lý do, các giấy chứng nhận hiện tại mà các quốc gia không thuộc Liên minh châu Âu sử dụng chỉ có giá trị ở Vương quốc Anh đến ngày 1/4/2021 nên đối với thủy sản nhập khẩu vào Anh sau ngày này sẽ cần giấy chứng thư vệ sinh mới.

Thị trường dần hồi phục cùng với xu hướng tiêu dùng sản phẩm thủy sản có hạn sử dụng lâu gia tăng đang tạo động lực giúp xuất khẩu thủy sản của Việt Nam tăng trưởng dương trong quý I/2021. Dự báo xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong tháng 4/2021 sẽ tăng khoảng 10%, đạt mức 680 triệu USD, đưa tổng giá trị xuất khẩu 4 tháng đầu năm nay lên mức 2,32 tỷ USD, tăng gần 4% so với cùng kỳ 2020.

Hai tháng đầu năm 2021, xuất khẩu thủy sản đón nhận nhiều tin vui khi kim ngạch xuất khẩu tăng mạnh tương đối khả quan. Cơ hội cho xuất khẩu thủy sản còn mở rộng với quyết định mới đây của Thủ tướng Chính phủ về chiến lược phát triển thuỷ sản Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Mới đây, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) đã gửi kiến nghị Bộ Tài chính xem xét lại việc chậm phạt nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) của doanh nghiệp có lô hàng xuất khẩu bị trả về (tính từ khi xuất khẩu lô hàng) và sớm có văn bản hướng dẫn đầy đủ, phù hợp để giúp doanh nghiệp thủy sản có cơ sở liên hệ, làm thủ tục liên quan.

Trong 2 tháng đầu năm nay, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đi các thị trường đã tăng trưởng khả quan trở lại nhờ đòn bẩy từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) cũng như nhu cầu của các nước nhập khẩu dần ổn định hơn.

Năm 2021, ngành thủy sản vẫn được đánh giá là hưởng nhiều lợi thế từ các FTA, nhưng để có thể chinh phục được đa dạng thị trường thì cần tạo ra sự khác biệt rõ nét cho sản phẩm về cả chất lượng và hình thức.