Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của thương mại điện tử và mạng xã hội, nhiều nông dân Việt Nam đã bước ra khỏi vai trò quen thuộc của người sản xuất để trở thành những “người bán hàng trực tuyến”. Không ít người còn trở thành những “KOL nông nghiệp” khi trực tiếp livestream giới thiệu sản phẩm, chia sẻ câu chuyện làm nông và tương tác với người tiêu dùng trên môi trường số. Sự thay đổi này không chỉ giúp nông sản tiếp cận thị trường nhanh hơn mà còn mở ra một cách làm kinh tế mới cho khu vực nông thôn.

Bước lên “sóng” livestream

Tại Thái Nguyên, việc bán chè qua mạng xã hội và sàn thương mại điện tử đang dần trở nên quen thuộc. Nhiều thành viên hợp tác xã không chỉ trồng và chế biến chè mà còn trực tiếp xuất hiện trên các buổi livestream để giới thiệu sản phẩm.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, chị Nguyễn Thị Diên, thành viên Hợp tác xã nông sản Phú Lương cho biết, trước đây chè chủ yếu bán qua thương lái hoặc khách quen. Tuy nhiên, từ khi hợp tác xã bắt đầu thử nghiệm bán hàng trên nền tảng số, nhiều thành viên đã được hướng dẫn cách sử dụng điện thoại thông minh, quay video và livestream.

“Ban đầu chúng tôi rất bỡ ngỡ, thậm chí còn ngại khi nói chuyện trước ống kính. Nhưng sau vài lần thử, mọi người dần quen hơn. Khi thấy khách hàng vào xem livestream và đặt mua chè ngay trong lúc phát trực tiếp, ai cũng thấy rất phấn khởi”, chị Diên chia sẻ.

Theo chị Diên, sản phẩm chè của hợp tác xã đã đạt chứng nhận OCOP 5 sao nên việc kể câu chuyện về vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất hay cách pha chè trong các buổi livestream giúp người tiêu dùng hiểu rõ hơn về giá trị của sản phẩm. “Khách hàng rất thích khi được nhìn thấy trực tiếp đồi chè, quy trình hái chè hay cách sao chè truyền thống. Những hình ảnh đó tạo sự tin tưởng hơn nhiều so với quảng cáo thông thường”, chị nói.

Xu hướng nông dân livestream bán hàng cũng đang lan rộng ở nhiều địa phương. Theo ông Trần Cao Tiên, Giám đốc Hợp tác xã kinh doanh dịch vụ Xuân Hải việc ứng dụng mạng xã hội và livestream đã mở ra cơ hội mới cho các hợp tác xã nông nghiệp.

Ông Trần Cao Tiên cho biết, trước đây đầu ra nông sản phụ thuộc khá nhiều vào thương lái. Khi thị trường biến động, nông dân thường gặp khó khăn trong tiêu thụ sản phẩm. Tuy nhiên, từ khi tham gia các chương trình tập huấn về thương mại điện tử và bán hàng trực tuyến, hợp tác xã đã chủ động hơn trong việc tiếp cận khách hàng. “Livestream giúp chúng tôi bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng, không qua nhiều khâu trung gian. Người xem có thể đặt câu hỏi ngay trong buổi phát sóng, còn người bán thì giới thiệu sản phẩm rất trực quan. Cách làm này tạo sự tương tác rất tốt”, ông Tiên nhận định.

Theo ông Tiên, nhiều nông dân ban đầu còn ngại sử dụng công nghệ nhưng khi thấy hiệu quả từ các buổi livestream, họ bắt đầu chủ động học hỏi và tham gia nhiều hơn. “Có người trước đây chưa từng dùng mạng xã hội, nhưng sau một thời gian đã có thể tự livestream, trả lời bình luận của khách hàng và xử lý đơn hàng. Điều đó cho thấy công nghệ đang thay đổi cách làm nông rất nhanh”, ông Tiên nói.

Từ ruộng đồng đến “thương hiệu cá nhân”

Không chỉ giúp tiêu thụ sản phẩm, các nền tảng số còn tạo điều kiện để người nông dân xây dựng hình ảnh cá nhân gắn với thương hiệu nông sản. Tại tỉnh Lạng Sơn, nhiều hợp tác xã đang tận dụng mạng xã hội để quảng bá các đặc sản địa phương. Bà Nguyễn Thị Vân Nga, Phó Giám đốc Hợp tác xã Mai Sao Lạng Sơn cho biết, việc xuất hiện trực tiếp trong các video và buổi livestream đã giúp hợp tác xã kết nối gần hơn với người tiêu dùng.

Theo bà Nga, thay vì chỉ đăng hình ảnh sản phẩm, hợp tác xã thường livestream tại vườn hoặc khu vực chế biến để khách hàng có thể quan sát trực tiếp quy trình sản xuất. “Người tiêu dùng rất quan tâm đến nguồn gốc và chất lượng nông sản. Khi họ nhìn thấy người nông dân trực tiếp giới thiệu sản phẩm, chia sẻ về cách trồng trọt và chăm sóc cây trồng, họ sẽ tin tưởng hơn”, bà Nga cho biết.

Bà Nga cũng cho rằng, việc xây dựng hình ảnh người nông dân trên mạng xã hội đang góp phần tạo nên “thương hiệu cá nhân” cho nhiều thành viên hợp tác xã. “Có những buổi livestream thu hút hàng nghìn lượt xem. Nhiều khách hàng sau đó quay lại mua sản phẩm vì họ nhớ đến người nông dân đã trực tiếp giới thiệu sản phẩm”, bà nói.

Ở góc độ người tiêu dùng, hình thức bán hàng trực tuyến từ chính người sản xuất cũng mang lại nhiều trải nghiệm mới. Anh Phạm Minh Đức, một khách hàng thường xuyên mua nông sản qua thương mại điện tử tại Hà Nội, cho biết anh thường theo dõi các buổi livestream của nông dân để tìm hiểu về sản phẩm trước khi quyết định mua.

“Việc xem livestream giúp tôi biết rõ sản phẩm được trồng ở đâu, quy trình sản xuất như thế nào. Khi thấy chính người nông dân giới thiệu sản phẩm của mình, tôi cảm thấy tin tưởng hơn”, anh Đức chia sẻ.

Tương tự, chị Phạm Thu Trang, một người tiêu dùng trẻ thường mua nông sản qua các sàn thương mại điện tử cho rằng, các buổi livestream bán hàng nông sản mang lại cảm giác gần gũi hơn so với cách quảng cáo truyền thống. “Những người nông dân nói chuyện rất chân thật. Họ chia sẻ cả những khó khăn trong quá trình trồng trọt hay thu hoạch. Chính sự mộc mạc đó lại khiến người xem cảm thấy sản phẩm đáng tin cậy hơn”, chị Trang cho biết.

Sự xuất hiện của người nông dân trên các nền tảng livestream đang tạo nên một xu hướng mới trong kinh doanh nông sản. Khi người sản xuất trực tiếp trở thành “người kể chuyện” cho sản phẩm của mình, khoảng cách giữa người trồng và người tiêu dùng được rút ngắn đáng kể.

Trong bối cảnh kinh tế số phát triển nhanh chóng, việc trang bị kỹ năng công nghệ cho nông dân được xem là yếu tố quan trọng giúp nâng cao giá trị nông sản. Từ chiếc điện thoại thông minh và kết nối internet, nhiều nông dân đã có thể tiếp cận thị trường rộng lớn hơn, thậm chí vượt ra ngoài phạm vi địa phương.