Là sản phẩm đặc hữu của vùng núi Lai Châu, sâm Lai Châu không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn gắn với đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số và những cánh rừng vùng biên viễn. Với HTX Nông nghiệp Thu Ka, phát triển sâm Lai Châu là hành trình nâng tầm nông sản bản địa thông qua xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường tiêu thụ. Từ vùng nguyên liệu gắn với cộng đồng địa phương đến các kênh phân phối hiện đại, HTX hướng tới gia tăng giá trị sản phẩm, tạo sinh kế và góp phần cải thiện đời sống người dân.

Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với bà Tăng Thị Phương Thanh, Giám đốc HTX Nông nghiệp Thu Ka (xã Thu Lũm, Lai Châu) xung quanh vấn đề này.

Phát triển sản phẩm gắn với bảo vệ rừng

- Thưa bà, HTX Thu Ka đang phát triển sâm Lai Châu gắn với truy xuất nguồn gốc, xây dựng vùng nguyên liệu và sự tham gia của đồng bào dân tộc thiểu số. HTX đã triển khai định hướng này như thế nào để vừa nâng cao giá trị sản phẩm đặc hữu của địa phương, vừa góp phần bảo vệ rừng, cải thiện sinh kế và giảm nghèo cho người dân?

Bà Tăng Thị Phương Thanh: HTX Thu Ka là hợp tác xã nông sản bản địa tại Lai Châu. Các sản phẩm của HTX được phát triển dựa trên nỗ lực của đồng bào dân tộc thiểu số tại địa phương, gắn với việc truy xuất nguồn gốc và phát huy giá trị đặc sản bản địa, trong đó có sâm Lai Châu.

Đối với các doanh nghiệp, hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực sâm, việc bảo đảm truy xuất nguồn gốc và mã số vùng trồng có ý nghĩa quan trọng. Đây cũng là hướng đi nhằm nâng cao tính minh bạch, xác định nguồn gốc sản phẩm và phát triển vùng nguyên liệu. Tại Lai Châu, các hợp tác xã đang chú trọng xây dựng vùng trồng, vùng nguyên liệu tại địa phương, tạo cơ sở cho việc phát triển các sản phẩm nông sản đặc trưng.

Lai Châu là địa phương vùng biên viễn của Tổ quốc, địa bàn còn nhiều khó khăn, với đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, gắn bó mật thiết với rừng. Sâm Lai Châu là loài cây đặc hữu của tỉnh, gắn liền với rừng và đời sống của đồng bào bản địa. Vì vậy, quảng bá sâm Lai Châu không chỉ là giới thiệu một sản phẩm đặc trưng của địa phương, mà còn là quảng bá văn hóa, đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số và những giá trị gắn với bảo vệ rừng.

HTX Thu Ka chủ yếu phát triển sâm Lai Châu tại các khu vực rừng, gắn với sự tham gia của đồng bào bản địa. Chúng tôi mong muốn đưa những sản phẩm đặc trưng của Lai Châu đến với đông đảo người tiêu dùng, qua đó lan tỏa nỗ lực của người dân trong việc phát triển cây sâm, bảo vệ rừng và tạo sinh kế. Đây cũng là hướng đi góp phần nâng cao giá trị sản phẩm bản địa, cải thiện đời sống và từng bước giảm nghèo cho đồng bào địa phương.

Xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường

- Thưa bà, để nâng cao giá trị và mở rộng thị trường tiêu thụ sâm Lai Châu, HTX Thu Ka đã triển khai những giải pháp gì trong xây dựng thương hiệu, quảng bá trên các nền tảng số và phát triển kênh phân phối? Đặc biệt, HTX làm thế nào để bảo đảm truy xuất nguồn gốc, tuân thủ quy định về quản lý, bảo vệ rừng và phát triển vùng trồng sâm theo hướng bền vững?

Bà Tăng Thị Phương Thanh: Để đa dạng kênh tiêu thụ và nâng cao giá trị sản phẩm, thời gian qua, bên cạnh việc sản xuất và bán sản phẩm trực tiếp, việc đưa các sản phẩm đặc trưng của địa phương lên sàn thương mại điện tử, tăng cường quảng bá trên các nền tảng số sẽ giúp sản phẩm tiếp cận đông đảo người tiêu dùng hơn, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị nông sản bản địa.

Đối với sản phẩm sâm Lai Châu, HTX Thu Ka xây dựng thiết kế nhận diện riêng, lựa chọn màu sắc chủ đạo và hình ảnh gắn với đặc trưng vùng trồng nhằm tạo dấu ấn cho sản phẩm. HTX cũng tích cực tham gia các hội nghị, diễn đàn để quảng bá sâm Lai Châu, mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường. Bên cạnh đó, các mẫu sâm Lai Châu đang được các nhà khoa học lấy để nghiên cứu, hướng tới công bố kết quả trên các tạp chí khoa học quốc tế.

Về truy xuất nguồn gốc và quản lý vùng trồng, việc phát triển sâm Lai Châu cần gắn với các quy định liên quan đến quản lý, bảo vệ rừng và điều kiện trồng, thu hái. Đối với diện tích rừng cộng đồng, các tổ chức, hợp tác xã cần xây dựng phương án trồng, bảo vệ và thu hái lâm sản, trình cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định theo quy định.

HTX Thu Ka còn đang phối hợp với cộng đồng bản địa tại bản Tô Y Phìn, phường Đoàn Kết để xây dựng phương án phát triển vùng trồng sâm. Việc trồng sâm trong rừng cần bảo đảm tính hợp pháp, minh bạch và tuân thủ quy trình phê duyệt của cơ quan chức năng. Đây là cơ sở để quản lý vùng trồng, xác định nguồn gốc sản phẩm và hướng tới phát triển sâm Lai Châu bền vững.

Về tiêu thụ sản phẩm, chúng tôi đang phát triển các kênh bán hàng trực tiếp thông qua showroom tại Hà Nội, đồng thời đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử. Việc đa dạng hóa kênh phân phối giúp sản phẩm sâm Lai Châu có thêm cơ hội tiếp cận người tiêu dùng và mở rộng thị trường.

Liên kết sản xuất, nâng cao thu nhập cho đồng bào

- Thưa bà, việc liên kết với HTX Thu Ka để phát triển cây sâm Lai Châu đã tạo ra những thay đổi như thế nào đối với sinh kế và thu nhập của đồng bào địa phương?

Bà Tăng Thị Phương Thanh: Trước đây, bà con chủ yếu trồng lúa nương, trồng ngô để phục vụ đời sống. Khi tham gia liên kết phát triển cây sâm Lai Châu, người dân có thêm hướng sinh kế với sản phẩm có giá trị kinh tế cao hơn. Bà con tham gia trồng, chăm sóc và phát triển vùng sâm, qua đó có cơ hội cải thiện thu nhập, từng bước nâng cao đời sống.

Bên cạnh đó, theo mô hình liên kết với HTX, HTX dành 10% lợi nhuận thương mại cho cộng đồng địa phương. Đây cũng là một trong những cơ chế nhằm gắn hoạt động phát triển sản phẩm với lợi ích của cộng đồng bản địa.

Kỳ vọng chính quyền đồng hành, mở rộng đầu ra

- Mới đây, HTX Nông nghiệp Thu Ka đã tham gia Chương trình Sức sống hàng Việt do Bộ Công Thương tổ chức để quảng bá sản phẩm đến với người tiêu dùng Thủ đô. Xin bà chia sẻ những hiệu quả từ chương trình cũng như kỳ vọng của HTX với những hoạt động xúc tiến thương mại sắp tới của Bộ Công Thương và các cơ quan khác?

Bà Tăng Thị Phương Thanh: Chương trình Sức sống hàng Việt là một chương trình uy tín, tạo cơ hội để các hợp tác xã quảng bá sản phẩm và tiếp cận người tiêu dùng. Với HTX Thu Ka, chúng tôi kỳ vọng thông qua chương trình, sản phẩm sâm Lai Châu sẽ được nhiều người biết đến hơn, qua đó nâng cao độ nhận diện thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Đối với các sản phẩm đưa ra thị trường, nguồn gốc, xuất xứ là yếu tố rất quan trọng. Vì vậy, chúng tôi mong muốn có thêm nhiều chương trình truyền thông uy tín, với sự tham gia và đồng hành của các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương, để hỗ trợ các hợp tác xã quảng bá sản phẩm hiệu quả hơn.

Đặc biệt, với một địa bàn còn nhiều khó khăn như Lai Châu, sự đồng hành của chính quyền và các chương trình xúc tiến, quảng bá có ý nghĩa thiết thực đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh của hợp tác xã. Chúng tôi kỳ vọng sẽ có thêm nhiều chương trình tương tự, giúp các sản phẩm đặc trưng của địa phương được giới thiệu rộng rãi hơn, tạo điều kiện để hợp tác xã phát triển thương hiệu và đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng.

Chúng tôi tin rằng, khi chính quyền, cơ quan chức năng và các cơ quan truyền thông cùng đồng hành với doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ hội phát triển thị trường sẽ được mở rộng. Chính quyền đồng hành, doanh nghiệp thành công cũng là điều mà chúng tôi mong muốn hướng tới trong quá trình phát triển sản phẩm sâm Lai Châu.

- Xin cảm ơn bà!

Sâm Lai Châu là sản phẩm đặc hữu gắn với hệ sinh thái rừng và đời sống đồng bào dân tộc thiểu số tại địa phương. HTX Nông nghiệp Thu Ka chú trọng phát triển sản phẩm gắn với truy xuất nguồn gốc, xây dựng vùng nguyên liệu và nhận diện thương hiệu. Bên cạnh bán hàng trực tiếp, HTX mở rộng quảng bá trên các nền tảng số, sàn thương mại điện tử và thông qua showroom tại Hà Nội. Hướng đi này kỳ vọng nâng cao giá trị sâm Lai Châu, mở rộng thị trường và tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng bản địa.