Từ ngày 30/12/2025, tất cả hàng hóa xuất khẩu vào Liên minh châu Âu (EU) thuộc 7 nhóm ngành hàng gồm: Cà phê, ca cao, đậu nành, dầu cọ, cao su, gỗ và gia súc (bò) sẽ phải tuân thủ Quy định chống phá rừng của EU (EUDR). Quy định này được xem là một trong những biện pháp thương mại và môi trường nghiêm ngặt nhất từ trước đến nay mà EU ban hành, nhằm kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc hàng hóa nhập khẩu và ngăn chặn tình trạng phá rừng toàn cầu.

Theo Quy định EUDR, ba yêu cầu bắt buộc mà doanh nghiệp và nhà nhập khẩu tại EU phải đảm bảo gồm: Hàng hóa không được sản xuất từ đất bị phá rừng sau ngày 1/1/2021; quá trình sản xuất phải tuân thủ đầy đủ pháp luật của nước sản xuất và nhà nhập khẩu phải nộp Bản tự xác nhận (Due Diligence Statement - DDS) chứng minh sản phẩm hợp pháp và không liên quan đến nạn phá rừng.

Đảm bảo vùng nguyên liệu sạch và hồ sơ pháp lý đầy đủ

Theo bà Nguyễn Thị Hoàng Thúy, Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển, để đáp ứng các yêu cầu của EUDR, doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cần chuẩn bị đầy đủ dữ liệu và hồ sơ liên quan đến vùng nguyên liệu. Trước tiên, cần thu thập và cung cấp chính xác thông tin tọa độ địa lý (geodata) của vùng trồng nhằm chứng minh khu vực sản xuất không thuộc diện phá rừng sau ngày 1/1/2021.

"Bên cạnh đó, các giấy tờ pháp lý xác thực quyền sử dụng đất hợp pháp, hồ sơ chứng nhận sản xuất bền vững và quy trình canh tác tuân thủ quy định của pháp luật Việt Nam cũng là yếu tố bắt buộc. Đặc biệt, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc xuyên suốt từ nông trại đến nhà máy chế biến và xuất khẩu để bảo đảm tính minh bạch, dễ kiểm tra và đối chiếu với các tiêu chí EUDR.

Việc chuẩn bị kỹ lưỡng và đồng bộ các thông tin này không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp lý từ thị trường EU mà còn khẳng định cam kết phát triển bền vững, gia tăng uy tín với khách hàng quốc tế và giữ vững vị thế cạnh tranh trên thị trường toàn cầu", bà Thúy cho biết.

Ứng dụng công nghệ số trong giám sát và truy xuất nguồn gốc

Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và nông dân đáp ứng EUDR, hiện có 5 nhóm công cụ số được khuyến nghị triển khai. Thứ nhất là công cụ bản đồ cơ bản, giúp người dân và kỹ thuật viên xác định chính xác vị trí, ranh giới từng nông trại. Thứ hai là công cụ bản đồ chuyên sâu và phân tích không gian, phục vụ cho hợp tác xã và tổ chức sản xuất xác minh vùng trồng không nằm trong khu vực bị phá rừng.

Thứ ba, hệ thống giám sát môi trường qua vệ tinh cung cấp dữ liệu độc lập về hiện trạng và biến động rừng, giúp kiểm tra nhanh vùng sản xuất. Thứ tư là công cụ quản lý bền vững và truy xuất nguồn gốc, cho phép quản lý chứng nhận sản xuất, hồ sơ lô hàng và nguồn gốc nguyên liệu theo chuẩn quốc tế. Cuối cùng, hệ thống quản lý chuỗi cung ứng và rủi ro giúp nhà xuất khẩu và khách hàng tại EU theo dõi tình trạng tuân thủ và xử lý kịp thời các nguy cơ phát sinh.

Các chuyên gia nhận định, việc áp dụng đồng bộ công nghệ số không chỉ giúp doanh nghiệp Việt Nam kiểm soát hiệu quả nguồn nguyên liệu, mà còn tăng tính cạnh tranh khi thị trường quốc tế ngày càng coi trọng các yếu tố phát triển bền vững và truy xuất nguồn gốc minh bạch.

Việc chuẩn bị đầy đủ thông tin, dữ liệu và áp dụng hệ thống công nghệ truy xuất nguồn gốc theo yêu cầu EUDR không chỉ để đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật của thị trường EU, mà còn là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam khẳng định trách nhiệm với môi trường, xã hội và cộng đồng quốc tế.

Trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng và tiêu chuẩn nhập khẩu của thế giới đang dịch chuyển mạnh về phát triển bền vững, các yêu cầu như EUDR sẽ sớm trở thành điều kiện bắt buộc ở nhiều thị trường khác, không riêng châu Âu. Vì vậy, việc doanh nghiệp chủ động chuẩn hóa vùng nguyên liệu, minh bạch hóa sản xuất và hiện đại hóa quản trị chuỗi cung ứng là hướng đi cấp thiết, vừa giúp duy trì thị phần xuất khẩu, vừa gia tăng giá trị thương hiệu, từng bước tiếp cận phân khúc khách hàng cao cấp và thị trường khó tính.

Theo khuyến cáo, từ nay đến cuối năm 2025, các doanh nghiệp ngành cà phê, cao su, ca cao, gỗ và chăn nuôi gia súc của Việt Nam cần gấp rút triển khai các giải pháp đồng bộ từ rà soát vùng nguyên liệu đến ứng dụng công nghệ số và hoàn thiện hồ sơ pháp lý để sẵn sàng đáp ứng EUDR, giữ vững lợi thế tại thị trường EU, nơi tiêu thụ lớn và có ảnh hưởng lớn với chuỗi cung ứng nông sản toàn cầu.